هدف ونيّت خالصانه ومقصود الهى ، به ادعيّه مأثوره ونحوهء دعا كردن وسوآل نمودن به ائمّه عليهم السّلام وأولياء اللّه عنايت داشت ودعا از مجارى آن پاكان را بر أنواع ديگر ترجيح نهاد ؛ وبهروجه چون از ميان جميع سورههاى قرآني ، تنها فاتحة الكتاب مشتمل براين معاني بوده ودر مقام تفسير وتأويل صحيح آن ميتوان بژرفناى معاني ياد شده دست يافت ؛ لذا جامعيّت وفضيلت امّ القرآن بر كلّ سورههاى ديگر تقدّم جمعى داشته ، وبدانگونه كه از حيث نزول ، اوّل آنهاست ؛ بلحاظ جامعيّت در مقاصد برشمرده نيز از فضائل وأصولي أصيل وفخامت وعظمتي زائد الوصف برخوردار ميباشد ، وشمول وإطّراد اين جامعيّت بر سورههاى ديگر بهيچوجه جايز نيست ، زيرا اين سورهء فاخر منشأ وأساس وأصل قرآن بوده وبه تنهايى مشتمل بر جميع قرآن است ؛ واز نبىّ أكرم ( ص ) روايت شده ، هر مسلمانى كه فاتحة الكتاب را بخواند به أجر قرائت دو سوّم قرآن رسيده ودر روايت ديگر تمامى قرآن ، ونيز بدنبال روايت ، اضافه شده است كه خوانندهء سورهء حمد يا فاتحه ، آنچنان أجرى دريافت ميكند كه گويى بجميع زنان ومردان مسلمان تصدّق كرده باشد ، واز طريق ابىّ بن كعب نيز روايت شده كه فاتحة الكتاب را بر حضرت رسول عاليقدر اسلام ( ص ) خواندم ، بمن فرمود : بخدايى كه نفس من در قبضهء قدرت اوست ؛ مانند ومثل فاتحة الكتاب را خداوند نه در تورات ونه در زبور ونه در إنجيل ونه در قرآن - خالى از سورهء حمد - نازل نكرده است ؛ واين سوره ، سبع المثاني ميباشد كه خدا آنرا بين خود وبندهاش بنحو نصف به نصف تقسيم كرده است ؛ ونيز از آنحضرت ( ص ) منقول است كه بجابر بن عبد اللّه فرمود ، يا جابر آيا بتو برترين سورهء قرآن را تعليم دهم كه خداوند در كتاب نازل كرد ؟ ؛ جابر گفت آرى يا رسول خدا ؛ پدر ومادرم فداى تو باد ؛ رسول أكرم ( ص ) سورهء فاتحه را بدو تعليم فرمود . آنگاه پيغمبر خدا بدو گفت : آيا بتو از فضيلت واهميّت اين سوره خبر دهم ؟ . جابر گفت پدر ومادرم فدايت آرى ؛ پس فرمود اين سوره شفاى از هر درد ومرض است مگر مرض مرگ حتمي ؛ ونيز از حضرت صادق عليه السّلام مروى است كه فرمود : « من لم يبرئه الحمد ، لم يبرئه شيئى » . يكى ديگر از فضائل فاتحة الكتاب اينستكه مقصود از جميع كتب الهى وانزال آنها براي مردمان از سه امر خارج نيست ، يكى القاء علم أصول دين وديگرى فروع آن وسه ديگر علم مكاشفات است كه اين سورهء مباركه بر جميع آنها اشتمال داشته وبا حقيقت يافتن اين سه امر در سورهء مزبور اشتمال آن بر جميع مطالب الهى مسلّم
و
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 214
مساهمون: غلامحسين رضانژاد
ص٢١٤