أسامي سورهء فاتحه وفضيلت آن :
تسميهء حمد بفاتحه الكتاب از اين حيث است كه بعقيدهء جمعى فاتحه در أصل مصدر وبمعناى فتح يا باز كردن وگشودن چيزى بوده ، سپس از باب تسميهء مفعول براي مصدر ، آغاز وشروع بهرچيز را فاتحهء آن گفتهاند ، وگروهى نيز فاتحه را صفت دانستهاند وسپس آنرا بوجهي اسم براي آغاز هرچيز بكاربرده وبمعناى تعلّق فتح به مجموع موردنظر خود استعمال كردهاند ، وتاء آخر فاتحه را بعنوان علامت نقل از وصفى به اسمى دانسته وآنرا در مقابل خاتمه قياس نموده ودر خصوص سورهء حمد آنرا به الكتاب اضافه كردهاند وفاتحة الكتاب مانند وبمعناى فاتحة القرآن پديد آمده ودر اينصورت بر مجموع آيات وسور مورد نزول ومكتوب در مصحف بكار رفته وبهمين معنى هم اطلاق گرديده است ، ومعناى فاتحة الكتاب ، يعنى اوّل وآغاز آن در مقام گشايش وخواندن مصحف آمده وسپس بدليل غلبهء در كاربرد مورد بحث ، بر وجه اسمى ، براي سورهء حمد علم گرديده است . اسم ديگر سورهء حمد « شافيه » ميباشد ، كه بمعناى شافى بودن وشفاى از هر بيمارى ومرضى بكار رفته وبمنزلهء دوايى مؤثّر است كه بتجويز پروردگارى در شفاى مريضان در هر بيمارى مؤثّر است ؛ واز نبىّ أكرم ( ص ) نقل وروايت شده : « فاتحة الكتاب شفاء من كلّ الدّاء » وامين الاسلام شيخ طبرسى در « مجمع البيان » آورده است كه فاتحه الكتاب را بلحاظ شروع بحمد پس از بسملة ، به « حمد له » نيز ناميدهاند ، زيرا در آن بحمد حضرت حقتعالى پرداخته آمده است وهيچ عبادتي از حقّ تحميد حضرت حقّ در كلّ أحوال برتر نيست ؛ چنانكه خواندن اين آية
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
از حيث ستايش خداوند تعالى در مقام ظهور أو به اسم
رَبِّ الْعالَمِينَ
بسيار مورد تأكيد وتوصيهء شارع مقدّس بوده ، ودر هر وضع وحال ومورد ومكان وزمان ، داراى اهميّتى بسزا وتأثيرى شايان تذكّر است ؛ ونام ديگر اين سوره « سبع المثاني » است كه بحث از آن در فصل پيشين وبنحو مستوفى گذشت ؛ اسم ديگر فاتحه الكتاب « امّ القران » است ؛ وچون مراد از قرآن ، كتاب در اضافهء فاتحة الكتاب ، به اسم « امّ الكتاب » نيز آمده وكلمهء « امّ » در « امّ الدّماغ » و « امّ القرى » هم بكار رفته وبمعناى أصل وأساس ومنشأ قرآن بودن سورهء حمد است ، وبا توجّه بدينكه امّ در امّ القرى ، يا سرزمين مكّهء معظّمه ، بمعناى أساس وأصل جميع قرى بوده وبتعبير ديگر مكّه ناف وبطن زمين است ، زيرا خانهء محسوس خداوندى است كه در سرزمينى مشرّف