هست كذب و تقلب را در افراد كاذب نديده ، و تظاهر آنان را در اعمال حمل به صحت و صدق نموده ، و اظهارات آنان را تصديق مىكند . آرى اين همان نور صدق و حقيقت روحانيت است كه غير اين معنى از او انتظارى نيست ، و به جز آن كه خلاف فطرت پاك و نورانيت و صفاى باطن او باشد چيزى از او ديده نمىشود . چنان كه حضرت آدم ( ع ) ابليس را در اظهار دروغى او چون قسم خورد ، تصديق نمود ، و اظهار و سخن او را باور كرد ، زيرا در نفس آدم اثرى از دروغ و تقلب وجود نداشت .
خداوند متعال در سورهء طه 116 مىفرمايد : ما به آدم عهد كرده و او را توجه داديم ولى او فراموش كرد ، و نيافتيم براى او عزمى . و ابليس در اولين مرتبه اين تقلب و خلاف را به كار برد ، و پيش از او كسى را سابقهء اين عمل در ظاهر و باطن نبوده است ، پس او به خاطر همين دروغش دچار خسران و زيانكارى گشته ، و از صفا و صدق آدم در جهت اغوا و اضلال او منتفع نشده و او را از مرحلهء ملكهء صدق و روحانيت به سبب دروغى كه راجع به هميشگى و خلود اظهار كرد ، نتوانست بيرون ببرد .
[ ( شرح ) ]
صدق از لحاظ مطابق بودن با حق است ، يعنى ظل و مرتبه اى است از حق ، و حق نور و حقيقتى است كه در آن ظلمت و نقطهء ضعف و خلافى نباشد ، پس در صورتى كه وجود و صفات انسان صدق شد ، البته هيچ گونه بطلان و ضلالت و انحراف و ظلمتى در او نخواهد بود . و چون چيزى حقيقة صدق شد ، قهرا اثر نورانيت و درستى و حقيقت آن ظاهر گشته ، و خواه و ناخواه آثار صدق جلوه خواهد كرد . و شخص صادق به مقتضاى حقيقت و باطن خود به جز صدق و حقيقت چيزى نديده ، و پيوسته در افعال و حركات ديگران به جهت صدق آنها متوجه شده ، و بلكه آنها را به محلهاى صحيح و درست خود حمل خواهد كرد .
يك دل و يك جهت و يك رو باش ، وز دو رويان جهان يك سو باش راست جو راست نگر راست گزين ، راست گو راست شنو راست نشين
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 325
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٣٢٥