در راه رفتن و در مجالست و در لباس و در خنده رويى و نماز و روزه و جهاد و حج و تلاوت كلام الله مجيد و عبادات ديگر ، صورت مىگيرد . يعنى در رفتار و گفتار و كردار خود تظاهر به تقوى و عبادت خدا و خضوع و خشوع و توجه به پروردگار متعال مىنمايد ولى باطنا قصد و فكر او خود نمايى و نشان دادن به مردم و جلب نفوس است . پس كسى كه قلب او در مقابل خداوند متعال اخلاص پيدا كرده ، و در پيشگاه عظمت آفريدگار جهان خاضع و خاشع گشته و خود را پس از كمال كوشش و مجاهده در بندگى مقصر بيند ؛ خواهد يافت كه مجاهده و كوشش او مورد تقدير و شكر واقع شده ، و از جمله كسانى خواهد بود كه اميد استخلاص از رياء و نفاق براى او هست ، مشروط به آنكه در اين راه استقامت ورزيده و پايدار باشد .
[ ( شرح ) ]
به طورى كه معلوم شد منشأ و سر چشمهء رياء ، نفاق است . و براى رفع نفاق ، تنها راه استخلاص آنست كه در همهء رفتار و كردار و گفتار خود ( از سخن گفتن و نگاه كردن و راه رفتن و نشستن و گوش دادن و لباس پوشيدن و خوردن و خوابيدن و مخصوصا در اعمال عبادات ) توجه خود و نيت و قصد خود را فقط براى خداوند متعال قرار داده ، و از جهات ديگر منصرف شود . و ضمناً به دقت رسيدگى كرده و بفهمد كه : تمام خير و نفع و سعادت و خوشبختى او تنها در تحت حكمرانى پروردگار متعال و به دست تواناى او است ، و ديگران همه مانند او عاجز و ضعيف و محتاج بوده ، و كمترين اثرى از خود نمىتوانند داشته باشند ، مگر آنكه موافق خواست و تقدير خداوند متعال باشد .
چاك خواهم زدن اين دلق ريائى چه كنم ، روح را صحبت ناجنس عذابيست اليم فكر بهبود خود اى دل ز درى ديگر كن ، درد عاشق نشود به ز مداواى حكيم
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 210
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢١٠