براى غيبت مىشود .
3 - براى اينكه كسى را متهم كند شروع به غيبت مىكند .
4 - چون مىخواهد سخنى را بدون تحقيق و بررسى تصديق كند ؛ قهرا لازم مىشود كه براى اثبات آن سخن غيبت كند .
5 - چون نسبت به كسى سوء ظن پيدا كرده است : غيبت را تجويز مىكند .
6 - چون حسد مىورزد مجبور مىشود به غيبت كردن .
7 - براى اينكه استهزاء و مسخره كند غيبت مىكند .
8 - تعجب كردن او موجب غيبت مىشود .
9 - به خاطر انزجار و ملالتى كه دارد غيبت مىكند .
10 - براى زينت دادن كلام و جالب بودن آن غيبت مىكند .
پس اگر مىخواهى كه از غيبت خوددارى كنى ، لازمست توجه تو تنها به خداوند متعال بوده ، و از ذكر مردم و از توجه به مردم و از فكر و انديشه در بارهء مردم ( كه مبدء ريشههاى ده گانهء غيبت است ) منصرف باشى ، و در اين صورت خداوند متعال عمل غيبت تو را كه از توجه به مردم حاصل مىشد مبدل مىكند به عبرت و پندگرفتن از اوضاع و حالات و اعمال مردم ، و بر مىگرداند عقاب و گناه را كه اثر غيبت بود به ثواب و اجر نيكو كه در اثر عبرت حاصل خواهد شد .
[ ( شرح ) ]
منشأ اصلى و علت نخستين براى غيبت كردن ، توجه به مردم و مراقبه اعمال و حالات آنان است . كسى كه خضوع و خشوع و توجه او نسبت به پروردگار متعال كمتر است ، قهرا ارتباط و تماس او با غير خدا بيشتر و عميقتر گشته ، و چون قلبش صفاء و روحانيت و نورانيت كامل پيدا نكرده است ، در اثر برخوردها و انس و اختلاط ، مبتلا به سوء ظن و حسد و تكبر و تعجب و تزين و ساير صفات رذيله شده ، و منجر به غيبت و بد گويى خواهد شد . ترك كردن غيبت وقتى براى انسان ميسور است كه : قلب خود را از صفات رذيله و اخلاق سوء حيوانى تزكيه نموده ، و از اين راه ريشههاى غيبت را سوزانيده ، و از كسى بد گويى نخواهد كرد .
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 207
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص٢٠٧