آنست كه انسان هنوز مولاى خود را نشناخته است .
( [ قسمت دوم از ] متن )
و من لا يقدر على صرف الذم عن نفسه و لا يستطيع على تحقيق المدح له كيف يرجى مدحه او يخشى ذمه ، و اجعل وجه مدحك و ذمك واحدا ، وقف في مقام تغتنم به مدح الله عز و جل لك و رضاه ، فان الخلق خلقوا من العجز ( العجين ) من ماء مهين ، فليس لهم الا ما سعوا ، قال الله عز و جل من قائل : و ان ليس للانسان الا ما سعى ، و قال عز و جل : و لا يملكون لانفسهم نفعا و لا ضرا و لا يملكون موتا و لا حيوة و لا نشورا .
[ ( ترجمه ) ]
و كسى كه توانايى ندارد كه مذمت و بدگويى را از خودش برگرداند و همچنين نمىتواند كه مدح و تعريف را در بارهء خود تثبيت كند ، چگونه سزاوار آنست كه توقع مدح از او داشته و يا از بدگويى او وحشت بشود . و قرار بده وجههء مدح و مذمت را كه در بارهء تو مىشود ؛ برابر و يكسان ، و در مقامى باش كه تنها مدح و رضاى خداوند متعال را مورد توجه و غنيمت قرار بدهى ، و هيچ گونه توجه به مدح و رضاى ديگران نداشته باش ، زيرا كه مردم از مادهء سست و از آب ضعيفى آفريده شدهاند ، و نيست براى آنان مگر آن مقدارى كه كوشش و سعى كردند . خداوند متعال فرموده است : نيست براى آدمى مگر آنچه سعى كرده است . و باز فرموده است : مالك نمىشوند براى خودشان نفع و ضرر را و نه زنده بودن و يا مردن و مبعوث شدن را .
[ ( شرح ) ]
در علوم فلسفى ثابت شده است كه - فاقد شىء معطى شىء نمىشود - يعنى شخصى كه چيزى را ندارد نمىتواند به ديگرى ببخشد ، زيرا بخشيدن فرع داشتن است ، و كسى كه خود تهى دست است چگونه مىتواند انفاق كند . انسان ضعيف است ، و نيروها و توانايى او
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 197
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٩٧