كرده و خواه ناخواه به سوى دوزخ و گرفتارى خواهد رسيد . و در نتيجه بايد متوجه شد كه افراد صالح و پرهيز كار هرگز روى تكلف عمل نكرده و با اين صفت متصف نخواهند شد . خداوند متعال به رسول گرامى خود مىفرمايد :
بگوى به مردم كه من اجر و مزدى از شماها در خواست نمىكنم ، و من در رفتار و گفتار و كردار خود هرگز بر خلاف دستور پروردگار متعال تكلفى را مرتكب نمىشوم .
[ ( شرح ) ]
تكلف اينست كه انسان در گفتار يا در كردار خود بر خلاف جريان حقيقت و روى مشقت و زحمت اظهاراتى بنمايد ، و وادارندهء به تكلف در اغلب اوقات خودنمايى و خود بينى است . و در مقابل آن تعبد است ، يعنى اقوال و اعمال انسان فقط و فقط براى امتثال امر و اطاعت فرمان مولى و طبق دستور معين شده بوده و به جز انجام وظائف بندگى و خدمت هيچ گونه منظورى نباشد . شخص متعبد چون به قصد خالص و نيت پاك و به منظور اطاعت امر پروردگار متعال كار مىكند ، عمل او به هر صورت خواه مطابق واقع باشد يا مخالف ، مطلوب و پسنديده است . ولى اعمال شخص متكلف اگر چه مطابق واقع هم باشد ؛ نامطلوب و بىنتيجه خواهد بود .
( [ قسمت دوم از ] متن )
و قال النبى ( ص ) : نحن معاشر الأنبياء و الامناء و الاتقياء برآء من التكلف ، فاتق الله و استقم يغنك عن التكلف و يطبعك بطباع الايمان ، و لا تشتغل به لباس آخره البلاء و طعام آخره الخلاء و دار آخرها الخراب و مال آخره الميراث و اخوان آخرهم الفراق و عز آخره الذل و وقار آخره الجفاء و عيش آخره الحسرة .
[ ( ترجمه ) ]
رسول اكرم ( ص ) فرمود : ماها گروه پيغمبران و امناى پروردگار و پرهيزكاران از عيش و آلودگى دنيوى از تكلف دور هستيم . پس در راه خدا تقوى پيدا كرده و در مقابل اوامر او استقامت داشته باشيد ؛ تا شما را از تكلف
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 149
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٤٩