غرضهاى ديگر و مقاصدى در دل خود منظور نكنى ، بلكه ترك دنيا را وسيلهء آسايش و خوشى خود ديده و از زندگى و لذائذ دنيوى كه موجب گرفتارى است بگريزى . آرى حقيقت زهد وقتى پيدا مىشود كه ، زندگى روحانى را توأم با راحتى و خوشى ديده ، و از زندگى دنيوى و شهوات نفسانى منزجر باشى . پس زاهد آن كسى است كه زندگى معنوى را بر عيش دنيوى مقدم بدارد ، و بىاسمى و كم عنوانى را بر مقام و عزت ظاهرى ترجيح بدهد ، و مجاهده و كوشش و مخالفت نفس را به راحتى و عيش اختيار كند ، و از حالت گرسنگى بهتر راضى باشد تا حال پر خورى و سيرى ، و عافيت و خوشى آينده را مقدم بشمارد بر نعمتهاى دنيوى كه وسيلهء امتحان است ، و هميشه متذكر شده و از غفلت بيرون آيد ، و ظاهرا اشتغال به امور دنيوى داشته باشد ولى دلش با خدا بوده و متوجه به آخرت باشد .
[ ( شرح ) ]
برخى از مردم دنيا پرست از عنوان اين كلمه استفاده كرده ، و با تظاهر به زهد و ترك دنيا ، تحصيل عنوان و مقام كرده و تأمين زندگى مىكنند . و بايد متوجه شد كه حقيقت زهد وقتى محقق مىشود كه دل انسان زاهد باشد ، يعنى دل در اثر توجه به خدا و علاقه به زندگى معنوى و روحانى ؛ ترك دنيا و عيش دنيوى و اعراض از اسم و رسم و عناوين ظاهرى كند .
و اگر زهد حقيقى نباشد ، گذشته از آنكه اين آدم غرق در دنيا است ، از مردم دنيا پرست و مادى هم به مراتب بدتر و محجوبتر است ، زيرا او مىخواهد با هزاران تزوير و فريب و حيله گرى و شرك و ريا كارى مقاصد دنيوى خود را تأمين كند .
چيست دنيا از خدا غافل شدن ، نى قماش و نقره و فرزند و زن مال را گر بهر دين باشى حمول ، نعم مال صالح گفت آن رسول آب در كشتى هلاك كشتى است ، ليك اندر زير كشتى پشتى است . . .
مىتوان از مال كسب آخرت ، هم شود حاصل بدان صد معصيت
( [ قسمت دوم از ] متن )
قال رسول الله ( ص ) : حب الدنيا رأس كل خطيئة . ألا ترى كيف أحب
مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة ( فارسي ) — صفحة 135
مساهمون: المنسوب للإمام الصادق ( ع )
ص١٣٥