تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 54

مساهمون:

ص٥٤
و احتمال أن يكون فى المشتبه ضرر ضعيف غالبا لا يعتنى به قطعا ، مع أن الضرر ليس دائما مما يجب التحرز عنه عقلا ، بل يجب ارتكابه أحيانا فيما كان المترتب عليه أهم فى نظره مما فى الاحتراز عن ضرره ، مع القطع به فضلا عن احتماله . بقى أمور مهمة لا بأس بالاشارة إليها : الأول : إنه إنما تجرى أصالة البراءة شرعا و عقلا فيما لم يكن هناك
شرح
و در موردى كه منفعت [ شخصى ] هست ، مفسدهء [ نوعى ] باشد ، [ مانند : ربا ] ، و اما احتمال اينكه در مشتبه [ - شبهه بدوى ] ، در غالب موارد ضرر [ شخصى ] ضعيفى وجود داشته باشد ، قطعا قابل اعتنا نيست . [ بنابراين ، قاعده دفع ضرر محتمل جارى نمىشود ، زيرا مراد از « محتمل » ، احتمال عقلائى است ] افزون بر اينكه ضرر [ اگر يقينى باشد ] از چيزهايى نيست كه عقلا به طور هميشگى اجتناب از آن واجب باشد [ چه رسد به اينكه محتمل باشد ] ، بلكه احيانا ارتكاب آن واجب است ، و آن در جايى است كه امر مترتب بر ضرر [ - ارتكاب ضرر ] ، در نظر عقل ، مهمتر از اجتناب از ضرر باشد ، با اينكه به ضرر قطع داريم ، چه رسد به محتمل بودن ضرر [ كه به طريق أولى در صورت احتمال وجود ضرر ، عقل ارتكاب آن را جايز مىداند ] .

تنبيهات برائت

امور مهمى [ كه مترتب بر اصالت برائت است ] باقى ماند ، بد نيست به آنها اشاره شود :

1 . اشتراط جريان برائت به عدم وجود اصل موضوعى

نخست : اصل برائت ، از نظر شرع و عقل ، در جايى جارى است كه در مورد آن ، اصل موضوعى [ اى كه موضوع شك را منقح كند ] مطلقا [ - خواه مطابق برائت باشد و يا مخالف آن ] وجود نداشته باشد ، [ پس ، با جريان يافتن اصل موضوعى ، برائت جارى نمىشود ] ، هرچند با آن موافق باشد [ به اين‌صورت كه برائت و