نوشته شده و علامتهاى آن بر اساس كتاب « الطراز على ضبط الخراز ) تأليف التنسى است ، ولى علامتهاى اهل مغرب و اندلس به علامتهاى خليل بن احمد و پيروان او از اهل مشرق تبديل شده است . « 1 »
علمايى كه بر اين مصحف و ضبط و چاپ آن اشراف داشتند ، در شناسنامهاى كه به آخر آن ملحق كردهاند طريقه ضبط آن و دلالت علامتهايى را كه به كار بردهاند ذكر كردهاند ، و ملاحظه مىشود كه علامت سكون در اين مصحف سر حرف خاء بدون نقطه است كه پيش از اين گفتيم كه آن را از اول كلمه ( خفيف ) برداشتهاند ، و اين همان روش خليل و سيبويه و اصحاب آنهاست ، و اين همان روشى است كه ابن بواب در مصحفى كه در سال 391 هجرى نوشته ، آن را به كار برده است .
درباره مصحفهايى كه به روش اهل مغرب چاپ شده است ، تاريخ اولين چاپ آن را به دست نياورديم و شايد از تاريخ چاپ مصحف در مشرق چندان متأخر نباشد و شك نيست كه چاپ مصاحف به خط مغربى چندان تغييرى در روش رسم كلمات يا ضبط آن نداده است مگر آن مقدار كه ضرورت اكتفا به يك رنگ در چاپ مصحف آن را اقتضا كرده است ، چون به كار بردن رنگهاى مختلف مانند قرمز و زرد كار آسانى نبود .
ضبط مصاحف به روش اهل مغرب و اندلس بدان گونه است كه خراز در نظم خود در ذيل « مورد الظمآن » آورده ولى در حركتهاى سه گانه مطابق با علامت گذارى خليل است و تنوين نيز همين طور است . « 2 » در اين مصاحف فتحه اماله شده با نقطهاى در زير حرف نشان داده مىشود ، « 3 » و سكون يك دايره است ، و تشديد به صورت سر حرف شين است ، و علامت مد به صورت كشيدهاى مانند بقيه كلمه ( مد ) است كه سر ميم و سر دال حذف شده است ، « 4 » و علامت همزهاى كه خوانده مىشود نقطهاى به رنگ زرد ، و همزهاى كه تسهيل مىشود به رنگ قرمز است ، « 5 » و علامت صله در حال وصل كشيده جرّ قرمز رنگى
هامش
( 1 ) شناسنامه مصحف ص ( د . ه ) .
( 2 ) بنگريد به مارغنى : ص 324 - 325 .
( 3 ) همان مصدر ، ص 342 .
( 4 ) همان مصدر ، ص 342 .
( 5 ) همان مصدر ، ص 350 .