كار مىرود و بيشتر به علامتهاى قديمى توجه دارد . اين روش در بلاد مغرب اسلامى حاكميت دارد . امروز آثار هر دو روش در قرآنهاى چاپى مشاهده مىشود .
از آنجا كه اختراع ابراز چاپ و استفاده از آن از سال 1431 ميلادى به بعد مربوط به شهرهاى اروپايى است ، اولين قرآن چاپى هم در اين شهرها و به دست مستشرقين ظاهر شد ؛ و همه اتفاق نظر دارند كه اولين قرآن در سال 1694 ميلادى برابر با 1106 هجرى چاپ شد و هنكلمان در شهر هامبورك آلمان آن را چاپ كرد . « 1 »
اين قرآن به طريقه حروفچينى چاپ شد و عكس يك مصحف خطى نبود « 2 » و اين مصحف كاستيهايى داشت كه هر كارى در تجربه اول دارد بخصوص اگر به دست كسى انجام پذيرد كه امكانات چنين كارى هم در دسترس او نباشد . از اين جهت بود كه در آن خطاهاى فاحشى وجود داشت كه شايد تمام صفحات آن را فرا گرفته بود . اين خطاها هم از لحاظ رسم و هم از لحاظ ضبط بود و مثلا كلمهاى در جاى كلمه ديگرى قرار داشت « 3 » و يا چيزى كه نبايد وصل مىشد در آن وصل شده بود ، به اضافه غلطهاى ديگرى كه بر شناخت ناقص از لغت عربى و قواعد آن دلالت دارد . « 4 »
ضبط اين مصحف به طريقه خليل و اهل مشرق است ، مثلا فتحه به صورت الف خوابيدهاى است كه روى حرف قرار دارد ، و ضمه واو كوچكى بالاى حرف و كسره مانند فتحه است ولى در زير حرف قرار دارد و تنوين دو علامت از همانهاست و سكون دايره تو خالى است و علامت الف وصل سر حرف صاد است و علامت تشديد سر حرف شين و علامت همزه سر حرف عين و علامت مد بقيهاى از كلمه ( مد ) است و كتابت اين مصحف مطابق با املاى اصطلاحى است و لذا الفهاى حذف شده غالبا ثبت شده همان گونه در
هامش
( 1 ) بنگريد به : حفنى : ص 112 و محمد طاهر الكردى : تاريخ القرآن ، ص 16 و 186 .
( 2 ) اين مصحف در ( 560 صفحه ) است ، در هر صفحه 16 سطر است و مقدمهاى در 80 صفحه دارد كه به لاتينى است و بر سر هر آيه شماره آن است با علامتى كه دلالت بر پايان آيه دارد .
( 3 ) مانند گذاشتن ( الذى ) به جاى ( التى ) در : ( فاتقوا النار التى وقودها ) و گذاشتن ( الذين ) به جاى ( المتقين ) در ( ان المتقين فى جنات و عيون ) .
( 4 ) مانند ضميمه كردن دو كلمه ( ابراهيم ) و ( ربه ) و اذا بتلى ابراهيم مد ( 2 / 124 ) و رفع ( احب ) ( 4 / 24 ) و رفع ( نذير و نكير ) ( 67 / 17 و 18 ) و جزم ( يأتيكم ) ( 67 / 30 ) .