واو آخر كلمه الف زايد آورده و در كلمهاى مانند ( جاءو ) نياورده است .
تمام مصاحف چاپى به طريقه حروفچينى نيست بلكه غالبا تصوير مصحف مخطوطى است . به طورى كه ملاحظه مىشود مصحف چاپ ليبسك بر اساس مصحفى به خط خطاط تركى معروف ، حافظ عثمان ( متوفى 1110 ه ) است . « 1 » او اين مصحف را در سال 1094 هجرى نوشته همان گونه كه در آخر مصحف آمده است . « 2 »
در مصر از اوايل قرن هجرى كنونى و اواخر قرن نوزدهم ميلادى ، مصحفى معروف است كه به خط رضوان بن محمد معروف به مخللاتى صاحب كتاب « ارشاد القراء و الكاتبين الى معرفة رسم الكتاب المبين » مىباشد . او در مقدمهاى كه بر اين مصحف دارد ، از تاريخ قرآن و رسم عثمانى سخن گفته است . اين مصحف در سال 1308 هجرى برابر با 1890 ميلادى چاپ شده است « 3 » و كاتب آن سعى كرده كه به ويژگيهاى رسم عثمانى ملتزم شود . « 4 » ولى مصحفى كه از لحاظ معروفيت بر تمام مصاحف چاپى برترى دارد همان مصحفى است كه هيأتى از علماى از هر مصر به چاپ آن اشراف داشتند « 5 » و آن را شيخ محمد على خلف الحسين در سال 1377 هجرى نوشته است « 6 » و چاپ اول آن در سال 1342 برابر با 1923 ميلادى منتشر شده است . اين مصحف مطابق روايت حفص از عاصم
هامش
( 1 ) بنگريد به : محمد طاهر الكردى : تاريخ الخط العربى ، ص 339 .
( 2 ) نمونه اين مصحف را در كتابخانه دانشگاه قاهره به شماره 4405 ببينيد .
( 3 ) اين مصحف در قاهره در چاپخانه ( البهيه ) چاپ شده است ، بنگريد به : عبد الفتاح القاضى : تاريخ المصحف الشريف ، كتابخانه و چاپخانه مشهد حسينى در قاهره 1965 ص 91 - 92 .
( 4 ) از اين مصحف نسخههايى در كتابخانه دانشگاه الازهر موجود است .
( 5 ) اين هيأت متشكل از شيخ محمد خلف الحسين مشهور به حداد و استاد حفنى ، ناصف و مصطفى عنانى احمد الاسكندرى بود بنگريد به صفحه ( س ) از شناسنامه مصحف ، طبع 4 ، سال 1388 هجرى برابر با 1968 ميلادى كه مطابع الاهرام التجاريه ، در سال 1390 ه ، 1970 م آن را افست كرده است و نيز بنگريد به : محمد طاهر الكردى : تاريخ الخط العربى ، ص 441 - 442 و دكتر صبحى صالح : ص 99 و عبد الفتاح القاضى : تاريخ المصحف ، ص 92 .
( 6 ) درباره اين مصحف به خاتمه آن صفحه ( ض ) مراجعه شود . مترجم مىگويد : ظاهرا تاريخ ياد شده در بالا درست نيست چون چاپ اول آن به گفته مؤلف و ديگران در سال 1342 هجرى بوده و اين با كتابت آن در سال 1377 هجرى مغايرت دارد . ضمنا مؤلف كتاب از دو چاپ قديمى قرآن كه در ايران انجام گرفته ياد نكرده است با اينكه در منابعى كه در دست او بوده ذكر آنها آمده است . آن دو قرآن يكى در تهران در سال 1248 هجرى و ديگرى در تبريز در سال 1833 ميلادى چاپ شده ( رجوع شود به دكتر صبحى صالح : مباحث فى علوم القرآن ، ص 99 ) پايان سخنان مترجم .