بنا به قرائت بعضيها حذف مىشود ، مانند : ( نجى ) كه به رنگ قرمز نوشته مىشود . « 1 »
و اما چگونگى كلماتى كه الف يا ياء يا واو در آنها زايد است ، « 2 » نقطه گذاران سابق از اهل مدينه و اهل اندلس رسمشان چنين بود كه دايره كوچكى به رنگ قرمز روى حروفى كه در خط زايد هستند و تلفظ نمىشوند ، مىگذاشتند ، « 3 » مانند واو در ( اولئك و أولات و أولى و ساوريكم ) و مانند آنها ، و ياء در مثل ( نباى المرسلين ، باييد ) و مانند آنها . « 4 » در محل همزه در كلمه ( اولئك ) و مانند آن اختلاف است ، بعضيها آن را روى الف قرار مىدهند و بعضيها روى واو مىگذارند و بعضى از نقطه گذاران مصاحف همزه را روى الف و ياء در خود آن مىگذاشتند و حركت را روى واو مىگذاشتند . « 5 » و ابن ابى داود به طورى كه در كتاب « المصاحف » ذكر كرده معتقد است كه همزه در الف قرار داده مىشود ، زيرا كه واو محلى ندارد چون قاعده آن ( علائك ) است . « 6 » ما پيش از اين درباره اصل اين واو و نظير آن از ياء و الف سخن گفتيم و از اينجاست كسى كه همزه را مىخواند نقطه همزه و حركت آن را روى الف مىگذارد و به همين اعتبار واو و ياء زايد است و كسى كه همزه را تخفيف مىدهد ، نقطه را بر واو يا ياء مىگذارد و الف زايد است .
هامش
( 1 ) ابن وثيق : لوح 37 - 38 .
( 2 ) بنگريد به : دانى : المحكم ، ص 174 به بعد .
( 3 ) همان مصدر ، ص 193 .
( 4 ) بنگريد به : ابن وثيق ، لوح 36 .
( 5 ) عقيلى : لوح 26 .
( 6 ) المصاحف ، ص 146 .