« المحكم » خود ترتيب داده : فصلى درباره نقطه گذارى موردى كه در آن دو الف جمع شوند و يكى از آنها به جهت اختصار حذف گردد ، « 1 » و فصلى درباره نقطه گذارى موردى كه در آن دو ياء جمع شوند و يكى از آنها به لحاظ ايجاز حذف شود ، « 2 » و فصلى درباره نقطه گذارى موردى كه در آن دو واو جمع شوند و يكى از آنها به علت تخفيف انداخته شود ، « 3 » و فصل ديگرى درباره موردى كه هجاى آن ناقص است ، مانند الفها و واوها و ياءهايى كه حذف مىشوند . « 4 » هر الفى كه در خط حذف شود ولى در لفظ ثابت بماند ، در محل آن نقطه قرمزى گذارده مىشود مانند : الرحمن ، سحر ، العلمين ، الصلحت ، السلسل ، لبثين ) و مانند آنها . همچنين هر واوى كه به خاطر واو قبلى يا بعدى در خط حذف شود ، به رنگ قرمز نشان داده مىشود ، مانند : ( داود ، تلون ) و مانند آنها . و واو صله ضمير نيز با رنگ قرمز نشان داده مىشود بخصوص اگر بعد از آن همزهاى واقع شود ، مانند :
( اولياء إن ) و ( أنذرتهم أم ) . و از اين باب است موردى كه ياء از خط حذف شود كه آن را با علامت قرمز نشان مىدهند همانگونه كه در ( الاميين و النبيين ) . و همين طور است اگر ياء صلهء ضمير باشد آن نيز به رنگ قرمز نشان داده مىشود بخصوص اگر بعد از آن همزهاى واقع شود . و براى همين است كه ابو داود سليمان بن نجاح ذكر كرده كه كاتب مصحف بايد در محل الف و ياء و واوى كه در بعضى از كلمات نوشته نمىشود ، جاى خالى بگذارد كه بتوان در آن حرف محذوف را به رنگ قرمز نوشت . « 5 »
و نيز از همين باب است هر الفى كه به صورت واو نوشته شود ، در اين صورت آن را روى واو به رنگ قرمز مىنويسند ، مانند : ( الصلاة و الزكوة ) و مانند آنها . و نيز از اين باب است هر الفى كه به صورت ياء نوشته شود ، در اين صورت آن را روى ياء به رنگ قرمزى مىنويسند ، مانند : ( أتى ، الهدى ، حتى ، مسمى ، يحيى ) و مانند آنها . و همچنين نون ثابتى كه
هامش
( 1 ) المحكم ، ص 153 به بعد .
( 2 ) همان مصدر ، ص 165 به بعد .
( 3 ) همان مصدر ، ص 168 به بعد .
( 4 ) همان مصدر ، ص 181 به بعد .
( 5 ) بنگريد به : التنزيل ، لوح 4 .