عقيده را دارند « 1 » . علامت دوم تشديد حرف دال است و اين روش اهل مدينه و پيروان آنها از اهل مغرب و اندلس است . اينكه اهل مدينه دال را علامت تشديد قرار دادهاند بدان جهت است كه دال حرف آخر كلمه ( تشديد ) است و لذا آخرين حرف اين كلمه را علامت آن قرار دادهاند همان گونه كه نحويها و نقطه گذاران شرق اولين حرف آن را گرفتهاند ، و در هر كدام از دو حرف شين و دال دلالتى بر آن است . ولى دانى عقيده دارد كه پيروى از اهل مدينه بهتر و عمل به قول آنها لازمتر است . « 2 » ابن وثيق اندلسى گفته كه بعضى از آنها علامت تشديد را شكل يك ناخن گرفته شده قرار دادهاند ، اگر حرف مضموم باشد آن را به صورت معكوس روى ضمه مىگذارند و اگر مكسور باشد آن را به صورت معكوس زير كسره مىگذارند و اگر مفتوح باشد آن را روى فتحه به حالت غير معكوس مىگذارند و بعضى از آنها گاهى با همين علامت تشديد خود را از علامت حركت بىنياز مىكنند . « 3 » به نظر مىرسد اين علامت كه ابن وثيق از آن سخن مىگويد همان دال است كه اهل مدينه و اندلس آن را استعمال مىكنند .
در كيفيت نقطه گذارى تشديد دو وجه است : يكى اينكه علامت آن را هميشه روى حرف مىگذارند و حرف با حركتهايى كه به آن ملحق مىشود ، اعراب گذارى مىشود ، و اين روش كسى است كه شين را علامت تشديد مىداند . وجه دوم اينكه علامت تشديد دال است و اگر حرف مفتوح باشد ، دال روى حرف ، و اگر مكسور باشد زير حرف ، و اگر مضموم باشد مقابل حرف نوشته مىشود . بعضى از اهل نقطه همراه با علامت تشديد حركات را هم ثبت مىكنند . « 4 » قلقشندى گفته كه نظر متأخران بر روش اول استقرار پيدا كرده است ، جز اينكه آنها به جاى نقطههايى كه دلالت بر اعراب مىكنند علامتهاى اعراب اصطلاحى را چون فتحه و ضمه و كسره به كار مىبرند ، و فتحه و ضمه را بالاى علامت تشديد و كسره را زير حرفى كه تشديد دارد مىگذارند ، و بعضى از آنها هم حركت كسره
هامش
( 1 ) دانى : المحكم ، ص 50 .
( 2 ) همان مصدر ، ص 50 و بنگريد به : قلقشندى : ج 3 ، ص 166 - 167 .
( 3 ) لوح 35 .
( 4 ) بنگريد به : دانى : المحكم ، ص 49 - 50 و قلقشندى ، ج 3 ، ص 166 - 167 .