فاء اگر وصل شود يك نقطه در بالا و اگر تنها باشد نقطه ندارد چون به هيچ حرفى شبيه نيست . قاف اگر وصل شود ، زير آن يك نقطه گذاشته مىشود ولى مردم دو نقطه روى آن مىگذارند و اگر تنها باشد نقطه ندارد و چون شكل آن بزرگتر از شكل واو است و به خاطر همين بزرگ بودن از نقطه بىنياز شده است .
كاف نقطه گذارى نمىشود چون از دال و ذال بزرگتر است .
لام نقطه گذارى نمىشود چون به هيچ حرفى شباهت ندارد .
ميم نقطه گذارى نمىشود چون مانند لام به هيچ حرفى شباهت ندارد .
نون اگر وصل شود بالاى آن يك نقطه گذاشته مىشود چون به ياء و ثاء شباهت ندارد ، و اگر جدا نوشته شود نقطه گذارى نمىشود و بزرگى شكل ، آن را از نقطه بىنياز كرده چون شكل آن بزرگتر از شكل راء و زاء است .
واو نقطه گذارى نمىشود چون كوچكتر از قاف است و به هيچ حرفى شباهت ندارد .
هاء نقطه گذارى نمىشود چون مانند واو به هيچ حرفى شباهت ندارد .
لام الف دو حرف است كه به هم نزديك شده و هيچ كدام نقطه گذارى نمىشود .
ياء اگر وصل شود زير آن دو نقطه گذاشته مىشود تا به حرف ف پيشين شباهت پيدا نكند و اگر تنها باشد نقطه گذارى نمىشود .
ملاحظه اين روايت نشان مىدهد كه آن يك روايت قديمى است و شايد قسمتى از كتاب خليل در نقطه گذارى باشد كه در آن نقطه زاء بيان نشده با اينكه همراه با راء در بيان حرف نون به آن اشاره شده است ، و نيز از نقطه ظاء و غين غفلت شده و اين بدان جهت است كه اين روايت از اشكال حروف مطابق با صورتهاى قديمى آنها در خط كوفى سخن گفته است . بر اين اساس ، اينكه مىگويد : « كاف نقطه گذارى نمىشود چون بزرگتر از دال و ذال است . » ، اين سخن در خطى كه در قرون نخستين پيش از بهسازى خط توسط ابن مقله ( متوفى 328 ه ) بوده است ، جور در مىآيد چون در آن زمان كتابت عربى مايل به خط كوفى بود . همچنين اين سخن كه نون وقتى در آخر كلمه واقع شود نقطه گذارى نمىشود چون شكل آن از شكل راء و زاء بزرگتر است و يا توصيفى كه از قاف آخر كلمه مىكند و آن را با واو مقايسه مىنمايد همه اينها با شكل قديمى كتابت عربى جور در مىآيد .
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 510
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٥١٠