او در كتاب خود كه راجع به نقطههاست مطابق نقل دانى ، چنين گفته است : « 1 » اگر خواستى نقطههاى گرد بگذارى عيبى ندارد و اگر خواستى بعضى از نقطهها را گرد و بعضى را مانند اعراب شعر قرار بدهى ، ضررى ندارد به شرط اينكه حقوق حرفهاى اختلافى را ادا بكنى . و خود دانى درباره نقطهگذارى ميان پيشينيان از علماى نحو و عربى در عراق مىگويد : « آنها اتفاق نظر دارند كه نقطهگذارى حروف متحرك با حركات سهگانه و نقطهگذارى مشدد و منون و مهموز با نقطههاى گرد باشد » . « 2 »
دانى ( متوفى 444 ه ) استعمال اعراب شعر در مصاحف را نفى مىكند و مىگويد : « 3 » « بهتر و سزاوارتر اين است كه استعمال اعراب شعر كه همان اعراب اختراعى خليل است در مصحفهاى جامع مادر و غير آن ترك شود تا به آن شخصى از تابعين كه نقطهگذارى را آغاز كرد ، اقتدا شود و از پيشوايان گذشته پيروى گردد » .
دانى براى عقيده خود در لزوم استخدام نقطههاى گرد در مصاحف چنين استدلال مىكند : « 4 » « اينكه حركات را به صورت نقطههاى گرد بر يك هيأت و صورت قرار داديم و فتحه را الف خوابيده و كسره را ياء برگشته و ضمه را واو كوچك قرار نداديم همانگونه كه پيشينيان از دانشمندان علوم عربى قرار دادهاند و اين علامتها را از اين حروف اخذ كردهاند ، بدان جهت بود كه خواستيم به كار كسى از علماى سلف كه نقطهگذارى را در حضور صحابه آغاز كرد ، اقتدا كنيم و از آن پيروى نماييم و به روش او تمسك جوييم ، زيرا كه مخالف با او با آن همه سابقه و تقدم جايز نبود و كسى حق ندارد روش او را كه محلى در دين و موضعى در علم داشت ترك نمايد . . . . بنابراين ، پيروى از او اولى و عمل به روش او در نقطهگذارى مصاحف شايستهتر است چون نظريه ابو الاسود و كسانى از فصحا و علما كه در حضور او بودند و بر آن نقطهگذارى اتفاق داشتند ، بدون شك درستتر از نظريهء كسانى است كه پس از او آمدهاند ، و اين به خاطر پيشينه و تيز بينى آنهاست ، پس لازم است سخن آنها را بپذيريم و به فعل آنها عمل كنيم و نظريهاى را كه مخالف با نظريهء آنها و خارج از
هامش
( 1 ) همان مصدر ، ص 22 .
( 2 ) همان مصدر ، ص 210 .
( 3 ) همان مصدر ، ص 22 .
( 4 ) المحكم ، ص 43 - 42 .