كرده و گفته است : « دانشمندان عرب از آن استفاده كردند و به آن قوّت بخشيدند و آن را اصلاح نمودند » « 1 » .
البته هدف ما در اين بحث صحبت از اصالت نحو عربى و يا تاريخ حركات در كتابت سريانى نيست بلكه فقط اين موضوع را كه ابو الاسود روش نقطه گذاران را از زبان سريانى اخذ كرده ، مورد بحث قرار مىدهيم . با استناد به اين سخنان ظنى نامشخص مانند : « به گمان ما . . . » يا « گويا كه . . . » يا « قول پسنديده . . . » و مانند آنها كه گوينده به دليلى استناد نكرده است ، بعضى از نويسندگان جديد ، اين اقوال را تكرار كردهاند آن هم با رنگ جديدى كه ظنى بودن و يا حتى خيالى بودن و بىدليل بودن آنها را پنهان مىكند . « 2 » اين خطا و اشتباه از سوى آقاى حسن عون به اوج خود رسيده و او سعى كرده كه با دلايل سست مطلب را اثبات كند . او مىگويد : « 3 » « ما دلايلى داريم كه روشن مىسازد كه ابو الاسود روش نقطه گذارى را از نحويهاى سريانى اخذ كرده است . از جملهء اين دليلها اين است كه ابو الاسود ، در محيط عراق زندگى مىكرد و در آنجا والى بود و در عين حال عالم لغوى و پيشواى مذهبى هم بود ، و مىدانيم كه اين محيط پيش از فتح اسلامى و بعد از آن پر از زبان و معارف سريانى بود و دانشمندان سريانى در آن مىزيستند و آنجا مركزى براى مباحثات و مجادلات آنها بود . اين مباحثات تنها در زمينهء مسايل دينى و فلسفى نبود ، بلكه علوم گوناگون از جمله لغت و نحو را شامل مىشد . باز مىدانيم كه زبان عربى پس از گسترش فتوحات اسلامى ، دچار همان بحرانى شد كه زبان سريانى در دو قرن چهارم و پنجم ميلادى شده بود . لهجههاى گوناگونى در زمينه سخن گفتن و كتابت ظاهر گرديد و غلط گويى ميان گويندگان منتشر شد و بيم آن بود كه اين غلط گويى به متون كتاب مقدس هم كشيده شود و اين از مظاهر بحران در لغت سريانى در قرنهاى چهارم و پنجم ميلادى بود و لغت عربى هم پس از گسترش فتوح همان
هامش
( 1 ) محاضرات ادبيات الجغرافيا ، ص 84 و دكتر عزت حسن سخن جويدى را با تصرفى در مقدمه تحقيق كتاب المحكم ذكر كرده ( ص 29 - 28 ) .
( 2 ) بنگريد به : دكتر على عبد الواحد وافى : فقه اللغه ، ص 249 - 248 و دكتر ابراهيم جمعه : دراسات فى تطور الكتابات الكوفية ، ص 69 ، 73 و سهيلة جبورى : ص 55 و دكتر سعاد ماهر : ص 123 .
( 3 ) اللغة و النحو ، چاپ اول ، اسكندريه ، چاپخانه ، رويال : 1952 ، ص 250 - 249 .