ما مسايل گذشته را ضمن سه مبحث بررسى خواهيم كرد : در مبحث نخست تنها علامتهاى مربوط به حركات كوتاه را بررسى مىكنيم و بحث را با كنكاش در مورد تطور آن پى مىگيريم ، به اين صورت كه چگونه اين علامتها تنها نقطههايى بودند كه محل آنها با يكديگر تفاوت داشت ، به شكلهايى تبديل شدند كه هر كدام صورت مخصوص به خود را پيدا كردند ؟ درباره علامت سكون كه ابن دستوريه آن را در رديف حركات قرار داده ، ما چنين نظرى نداريم ، و در مبحث بعدى علامتهايى را كه براى تشخيص ميان حروفى كه به شكل واحدى نوشته مىشوند ، مورد بحث قرار مىدهيم و اين بحث را ضمن بررسى روايات و مصاحف خطى دنبال مىكنيم . و در مبحث سوم علامتهايى را كه براى نشان دادن حالات گوناگون تلفظ حروف به كار مىرود ، بررسى مىكنيم . اين علامتها همانهايى هستند كه ابن درستويه آنها را علامتهايى ناميد كه جهت فرق گذارى ميان حروف بر آن افزوده مىشود . و در همين بحث علامت سكون را بر پنج علامتى كه ابن درستويه ذكر كرد ، خواهيم افزود ، زيرا كه علامت سكون در واقع نماينده حركت معينى در حال نطق نيست ، بلكه تنها به نبودن حركت اشاره مىكند تا قارى گمان نكند كه حرف مشدّد است يا حركت كوتاهى دارد . بنابراين ، علامت سكون را همراه با علامتهايى كه به حالات گوناگون تلفظ حروف اختصاص دارد بررسى كنيم ، مناسبتر است از اينكه هماره با علامتهاى حركات كوتاه آورده شود .
پيش از آنكه درباره اين سه نوع علامت به طور گستردهاى بحث كنيم ، اشاره مختصرى مىكنيم به كتابهايى كه در اين موضوع نوشته شده و به دست ما رسيده است ، زيرا اينها همان منابعى است كه ما در بررسيهاى خود به آنها اعتماد مىكنيم . پس از اين كار ، از مصاحف و اسناد مخطوطى كه به آنها اطلاع يافتيم ، ياد خواهيم كرد ، زيرا اينها دليل ملموسى بر درستى نوشتهها و روايتهاى دانشمندان گذشته در اين موضوع مىباشد .
اهميت بسيارى كه ما براى كتاب « المقنع » تأليف دانى در موضوع رسم قايل هستيم ، براى كتاب ديگر او به نام « المحكم فى نقط المصاحف » در موضوع نقطهگذارى و ضبط مصاحف ، نيز قائليم ، بلكه در موضوع خود از « المقنع » هم مهمتر است . اين اهميت هنگامى بيشتر مىشود كه بدانيم درباره نقطهگذارى و اعراب تأليفات اندكى به دست ما رسيده است
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 438
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٤٣٨