حرف جدايى مىاندازد .
اولا : كلماتى كه به علت رابطهء صوتى ، متصل نوشته مىشوند
مثالهاى قسم اول معمولا در اين جهت مشترك هستند كه حرف اول كه آخر كلمهء اول است نون ساكن يا ميم ساكن است و بعد از آن نون يا ميم يا لام است . از جمله مثالها اينهاست :
1 . ( أن لا ) كه در همه جا بدون نون رسم شده ( ألّا ) مگر در ده مورد كه در آنجا با نون رسم شده ( أن لا ) و اين مطابق با اصل وضع دو كلمه است ، مانند
وَ ظَنُّوا أَنْ لا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ
( 9 / 118 ) « 1 » .
2 . ( من ما ) همه جا بدون نون و به صورت ( ممّا ) رسم شده است مگر در سه مورد كه در آنها با نون نوشته شده ، مانند :
فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ
( 4 / 25 ) « 2 » ابو عمرو دانى گفته است : و اما كلمات ( من مال اللّه ) يا ( من ماء ) و مانند آنها كه ( من ) بر اسم ظاهر داخل شده هميشه جدا نوشته مىشود ، و اگر ( من ) به ( من ) داخل شود ، مانند : ( ممّن منع ) و ( ممّن افترى ) در تمام مصاحف متصل نوشته مىشود و نون حذف مىگردد . ضمنا در سورهء طارق ( 86 / 5 ) به اين صورت نوشته شده : ( ممّ خلق ) « 3 » .
3 . ( عن ما ) در همه جاى قرآن بدون نون و به شكل ( عمّا ) آمده مگر در يك مورد و آن در سورهء اعراف ( 7 / 166 ) مىباشد
عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ
كه با نون رسم شده است و هر كجا كه كلمات ( عن من ) جدا نوشته شده و اين عبارت در قرآن فقط در دو جا آمده است :
يكى در سورهء نور ( 24 / 43 )
وَ يَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشاءُ
و ديگر در سورهء نجم ( 53 / 29 )
فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا
« 4 » .
4 . ( إن ما ) در قرآن فقط در يك مورد با نون آمده و آن سوره رعد ( 13 / 40 ) مىباشد
هامش
( 1 ) بنگريد به : ابن ابى داود : ص 108 و ابوبكر انبارى : ج 1 ، ص 145 و مهدوى : ص 81 و دانى : المقنع ، ص 68 مواردى كه جدا نوشته شده عبارتند از : ( 7 / 105 و 169 ، 11 / 14 و 26 ، و 22 / 46 ، 36 / 60 ، 44 / 19 ، 60 / 12 ، 48 / 24 ) .
( 2 ) دو مورد ديگر عبارتند از : روم 30 / 28 و منافقين 63 / 10 .
( 3 ) المقنع ، ص 69 و نيز بنگريد به : ابن ابى داود : ص 111 و مهدوى : ص 82 .
( 4 ) رجوع شود به : دو مصدر سابق به ترتيب ص 82 و ص 71 .