هم رسم شده ، مانند ( هيى ، يهيى ، السيى ) كه با دو ياء رسم شدهاند . « 1 » دانى ذكر مىكند كه در مصاحف اهل مدينه و عراق و غير آنها كه ( سيئة و السيئة ) در هر جا باشد و ( سيئا ) در ( 9 / 102 ) با دو ياء نوشته شده ولى جمع ( سيئة ) مانند ( السيئات ، سيئات ، سيئاتكم ، سيئاتهم ، سيئاته ) در همه جاى قرآن با يك ياء نوشته شده است . « 2 » ميان مفرد و جمع در لفظ فرقى نيست جز اينكه فتحهء پس از همزه در مفرد كوتاه و در جمع بلند است ، ولى صيغهء جمع در دو مصحف تاشكند و جامع عمرو مانند مفرد با دو ياء نوشته شده ، ولى الف كه علامت فتحهء بلند است غالبا در جمع محذوف شده است . در مصحف تاشكند كلمهء ( السيئات ) در سورهء نحل ( 16 / 45 ) و شورى ( 42 / 25 ) با دو ياء نوشته شده اما در مورد اول الف حذف شده ( السيئت ) و در مورد دوم حذف نشده ( السيئات ) و در مصحف جامع عمرو در سوره عنكبوت ( 29 / 4 ) دو ياء رسم شده ( السيّيت ) و در سورهء زمر ( 39 / 50 دوبار ) ( سييت ) و در سوره شورى ( 42 / 25 ) ( السيّيات ) و در سوره فتح ( 48 / 5 ) ( سيّيتهم ) نوشته شده ولى در هر دو مصحف صورت هجاى مفرد را به روش معكوس مىيابيم كه با يك ياء نوشته شده : در مصحف تاشكند در
سَيِّئَةً
( بقره 2 / 81 ) و آل عمران ( 3 / 12 ) و
بِالسَّيِّئَةِ
( انعام 6 / 160 ) آمده است . و در مصحف جامع عمرو همين روش را در سوره يونس ( 10 / 27 )
سَيِّئَةٍ
مىبينيم . و عجيبترين صورت هجايى كه در مصحف تاشكند مىبينيم ، صورت هجائى كلمه
كَهَيْئَةِ
در سورهء آل عمران ( 3 / 49 ) است كه با دو ياء نوشته شده است
كَهَيْئَةِ
.
به نظر مىرسد كه علامت الف بيشتر در معرض اين ناپسندى ، يعنى اجتماع دو شكل متفق در يك جا قرار دارد ، خواه علامت همزه يا علامت فتحهء بلند باشد . هر كجا چند الف در يك كلمه جمع شود فقط يك علامت نوشته مىشود و هر جا كه استفهام باشد و در اول آن دو يا سه الف وجود داشته باشد ، فقط يك الف رسم مىشود به خاطر همان ناپسندى كه گفته شد . از مواردى كه دو الف دارد ( ءانذرتهم ، ءاشفقتم ) و از مواردى كه سه الف دارد ( ءءالهتناخير ) ( 43 / 58 ) مىباشد . اين پديده را در غير استفهام هم مىبينيم ، هر جا كه در اول كلمه همزه باشد و پس از آن فتحهء بلند قرار گيرد ، با يك الف نوشته مىشود ،
هامش
( 1 ) دانى : المقنع ، ص 52 .
( 2 ) المقنع ، ص 50 و مارغنى : ص 238 و 241 .