نمىنويسند ، همان كارى كه با فتحه بلندى وسطى در كلمات بسيارى كه پيشتر به آنها اشاره نموديم ، انجام دادهاند .
2 . فتحهء بلند + همزه + فتحه - مثالهاى آن : ( اضاءت - جاءت - تساءلون - براءة - لقاءنا - دعاءه - غطاءك - وراءهم - شهداءكم - ادعياءكم ) و مانند آنها .
در اين مثالها وقتى همزه تخفيف داده شده ، پس از سقوط آن حالتى شبيه آنچه در قسمت قبلى مانند ( المئاب - مئارب ) ديديم ، به وجود مىآيد ، كه فتحه كوتاه با فتحه بلند به هم مىرسند و كاتبان آن را با يك الف مىنويسند ، ولى در اين حالت فتحه كوتاه بعد از فتحه بلند آمده برعكس حالت قبلى ، و به هر حال نتيجه يكى است و لذا تنها يك الف نوشته مىشود و اثرى براى تخفيف همزه نيست . اينكه اين حالت را در اينجا ذكر كرديم بدان جهت بود كه حالتهاى مشابه آن كه در آنها پس از الف ضمه يا كسره واقع شده ، به شكل واو و ياء نوشته شده است كه گذشت .
ب : همزهاى كه به فتحه بلند تخفيف داده شده ، به شكل الف نوشته مىشود و اين تنها يك حالت دارد و آن عبارت است از : فتحه + همزه + حرف صامت كه در اين حالت همزه به فتحه بلند تبديل مىشود و به شكل الف نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( يأت - يأن - فلا تأس - يأتى - يأمن - يأمركم - امتلأت - يأمرون - يستأخرون - رأى - دأب - شأن - البأس - رأفة - مأكول - مأمون - المأوى - تأويل - البأساء ) و از همين باب است : ( يستئذن - يستئذنك - استئذنك - استئجرت - استئجره - يستئخرون - المستئخرون - مستئنسين ) از مثالهاى اين حالت كه فراوان است ، مثالهايى را ذكر كرديم كه حالت ديگرى را هم نشان مىدهد كه پيشتر به آن اشاره كرديم و آن ننوشتن علامت فتحه بلند وسطى ( الف ) در بسيارى از كلمات است ، و اين مطابق با مطلبى است كه در بحث از علامت فتحه بلند آن را گفتيم و آن اينكه ننوشتن الف كه علامت فتحه بلند وسطى است ، بيشتر در كلماتى است كه بعضى از زوايد به آنها ملحق شده و كلمه را طولانى كرده است . در اينجا نيز همان مطلب را مشاهده مىكنيم در مثالهايى مانند : ( يستئذن - يستئذنوك - استئذنك - استئذنوك ) از چيزهايى كه دلالت دارد بر اينكه كاتبان در بعضى از كلمات به سوى كامل كردن اين نقص قدم برداشتهاند ، اين است كه كلمه ( يستأخرون ) يك بار با الف نوشته شده و آن در سوره
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 338
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٣٣٨