2 . ضمه + همزه + ضمه .
به واو ضعيف تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . در همه مثالهاى آن بعد از همزه ، ضمه بلندى قرار گرفته است ، مانند : ( رءوس - رءوسكم - رءوسهم ) در اين مثالها واوى كه جانشين همزهء تخفيف داده شده است ، نوشته نشده تا دو شكل متحد در يك جا رسم نشود .
3 . فتحه بلند + همزه + ضمه .
به واو ضعيف تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . مثالهاى آن :
( ءاباؤهم - جزاؤهم - انباؤكم - احبؤه - ماؤها - دماؤها - هاؤم ) و مانند آنها .
در بعضى از مثالها پس از همزه ، ضمه بلندى آمده كه به شكل واو نوشته شده است ، و براى همين واو جانشين از همزه تخفيف داده شده ، نوشته شده است ، مانند : ( يراءون - يشاءون - جاءوك ) .
ب : همزه تخفيف داده شده به واو خالص ، در حالتهاى زير به شكل واو نوشته مىشود :
1 . ضمه + همزه + فتحه - به واو خالص تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( يؤيّد - يؤدّه - يؤخّر - يؤلّف - مؤذّن - مؤجّلا - المؤلّفه ) و نيز همزهاى كه فتحه بلند دارد و پس از ضمه واقع شده به واو خالص تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود ، مانند : ( يؤاخذ - بسؤال - فؤاد ) و مانند آنها .
2 . ضمه + همزه + حرف صامت - به ضمه بلند تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( يؤمن - يؤتى - يؤذى - يؤفك - يؤلون - تؤثرون - تسؤهم - سنؤتيهم - مؤمن - مؤمنة - المؤمنون - المؤمنات - المؤتفكة - المؤتفكات - سؤلك ) و مانند آنها .
در اين حالت ، بعضى از كلمات به شكلى آمده كه به نظر مىرسد تخفيف همزه در آنها ، مطابق با قاعده ياد شده نبوده و لذا واو رسم نشده است تا با حروف مجاور تناسب پيدا كند ، مانند ( الرءيا ) يا وجود واو ديگرى مانع از ظهور واوى كه بيانگر ضمه بلند است ، شده چون اجتماع دو حرف متحد در يك جا ناپسند است ، مانند : ( تؤى - تؤيه ) و شايد تخفيف در اين دو مثال به اين صورت بوده كه واو در واو ادغام شده و به شكل يك واو
رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — صفحة 335
مساهمون: غانم قدوري الحمد
ص٣٣٥