نوشته شده است .
3 . ضمه بلند + همزه + حركت - به واو مشدّد و يا واو متحرك تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . اين حالت در كلمه ( السوأى ) و ( ليسؤا ) وارد شده ولى در كلمه اوّلى همزه به صورت الف نوشته شده و گويا كه آشكار است و شايد اين رسم قديمى است و مربوط به يك تلفظ قديم است كه در آينده آن را خواهيم گفت . و در كلمه دوم ، همزه ميان دو ضمه بلند واقع شده كه اولى واو فعل و دومى واو جمع است ولى هر دو با يك واو نوشته شده است و احتمال دارد كه صورت كلمه پس از تخفيف داراى واو و ضمه بلند بوده و به واو رسم شده اكتفا كردهاند . خوب است بدانيم كه كسايى اين كلمه را ( لنسوأ ) خوانده و ابن عامر و ابوبكر و حمزه و خلف آن را ( ليسوأ ) خواندهاند . « 1 »
4 . واو + همزه + حركت - به واو مشدّد و يا واو متحرك تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( سوءة - سوءتهما - سوءتكم - المودة « الموؤده » ) ابن خالويه در كلمه اخير ( تكوير 81 / 8 ) همزه را ساقط كرده و ميم را مفتوح و واو را ساكن خوانده است : ( المودة ) « 2 » .
دانشمندان رسم روايت كردهاند كه كلمه
مَوْئِلًا
( كهف 18 / 59 ) با ياء رسم شده است « 3 » و قياس در آن چنين بوده كه همزه ساقط شود و به واو مشدّد يا مخفف كسره داده شود و نمىدانم شايد با ياء تخفيف داده شود .
نوشتن علامت جايگزين همزه مخفف وسطى به شكل الف
الف : همزه مخفف ( بين بين ) در حالتهاى زير به صورت الف نوشته مىشود :
1 . فتحه + همزه + فتحه - فتحه بلند ميانى به وجود مىآيد و به شكل الف نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( سألك - بدأكم - نبّأها - نبرأها - لأملأنّ - اشمأزّت - دأبا - نبأهم - منسأته - امرأته - امرأتان ) و مانند آنها .
در حالت امتداد فتحه پس از همزه ، يعنى قرار گرفتن فتحه بلند پس از همزه در مثل :
هامش
( 1 ) دمياطى ، ص 282 .
( 2 ) ابن خالويه : المختصر فى شواذ ، القرآن ، ص 169 .
( 3 ) بنگريد به : مهدوى ، ص 93 و دانى ، ص 43 .