قائلون - نائمون - الفائزون - خائفين - الصئمت - انبائكم - خزائن - السرائر ) و مانند آنها كه بسيار است .
ب : همزهاى كه به صورت ياى خالص تخفيف يافته است ، در حالتهاى زير به شكل ياء نوشته مىشود :
1 . كسره + همزه + فتحه - به كسره بلند تخفيف داده مىشود و به شكل ياء نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( فئة - حمئة - ملئت - ناشئة - شانئك - ليبطئنّ - ننشئكم - رئاء ) و مانند آنها .
2 . كسره + همزه + حرف صامت - به كسره بلند تخفيف داده مىشود و به شكل ياء نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( جئت - جئتكم - شئتما - شئتم - أنبئهم - نبّئنا - لملئت - بئس - الذئب ) و مانند آنها .
3 . كسره بلند + همزه + حركت - به ياى مشدد و يا ياى متحرك تبديل مىشود و به شكل يك ياء نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( خطيئة - خطيئته - بريئون - سيئت ) .
4 . ياء + همزه + حركت - به ياى مشدّد يا ياى متحرك تبديل مىشود و به شكل يك ياء نوشته مىشود . مثال آن : ( كهيئة ) .
نوشتن علامت جايگزين همزه خفيف وسطى به صورت واو
الف : همزه تخفيف داده شده ( بين بين ) در حالتهاى زير به شكل واو نوشته مىشود :
1 . فتحه + همزه + ضمه .
به واو ضعيف ( بين بين ) تخفيف داده مىشود و به شكل واو نوشته مىشود . مثالهاى آن : ( تقرؤه - تؤزّهم - يبنؤمّ - يكلؤكم - يذرؤكم - لتنبّؤن ) .
البته در بعضى از مثالها بعد از همزه ، ضمه بلندى آمده كه در اين حالت علامت واو ضعيف كه جايگزين همزه در حال تخفيف است نوشته نشده چون در رسم ، دو واو يك جا جمع مىشد ، مانند : ( بدءوكم - يقرءون - ليئوس - يدرءون - مبرّءون - يطئون ) « 1 » .
هامش
( 1 ) ابو جعفر چنين خوانده : ( و لا يطون ، لم تطوها ، ان تطوهم ) و همزه را حذف كرده ( بنگريد به : دمياطى : ص 56 ) بنابراين ، حذف واو جايگزين از همزه مخففه در اين مثالها ، به خاطر اجتماع دو واو در رسم نيست بلكه آن واو در تلفظ نيامده است مانند عدم اثبات آن در : الخاطون .