متصل به فعل كه ضمير جمع است ، اضافه مىشود ، البته در جايى كه ضميرى به فعل متصل نشود يا واو با نون علامت رفع باشد و نون در حالت نصب يا جزم فعل ساقط گردد ، مانند : ( آمنوا ، كفروا ، نصروا ، فلا تدعوا ، لن يؤمنوا ، اغدوا ، امضوا ) و مانند اينها ، مگر در دو اصل پيوسته و مطرد به اضافه چهار مورد ديگر كه بعد از واو الف نوشته نمىشود . آن دو اصل عبارتند از دو فعل ( جاء ) و ( باء ) كه وقتى به واو جمع متصل شوند چنين نوشته مىشوند : ( جاؤ ) و ( باؤ ) كه در مصحف بعد از اين دو فعل الفى بعد از واو رسم نمىشود و اما چهار مورد ديگر عبارتند از : ( فان فاءو ) ( بقره 2 / 226 ) و
عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً
( فرقان 25 / 21 ) و
الَّذِينَ سَعَوْا فِي آياتِنا
( سبأ 34 / 5 ) و « الذين تبّوء و الدار » ( حشر 59 / 9 ) البته دو كلمه « فاؤ و تبوؤ » هر كدام فقط يك بار در قرآن آمده است ولى كلمه ( عتو ) چهار بار و كلمه ( سعو ) دو بار در قرآن آمده ، اما فقط در جاهايى كه گفتيم بدون الف آمدهاند و در بقيه موارد پس از واو ، الف نوشته شده است .
همچنين پس از واو اصلى در فعل مضارع معتل اللام واوى الفى اضافه كردهاند ، چه در حال رفع و چه در حال نصب ، مانند : ( يدعوا ، يربوا ، ترجوا ، اشكوا ، ادعوا ، لن ندعوا ، نبلوا ) و مانند آنها . اين قاعده همه جا جارى است مگر در يك مورد ، در سوره نساء آيه 99 :
« عسى اللّه ان يعفوا عنهم » كه الف بعد از واو حذف شده است .
و نيز بعد از واوى كه علامت رفع در جمع مذكر سالم و مانند آن است الف اضافه مىشود ، و اين در حالتى است كه نون آن به خاطر اضافه شدن به يك اسم ظاهر حذف گردد ، مانند : « ملقوا ربهم » ( بقره 2 / 46 ) و
مُرْسِلُوا النَّاقَةِ
( قمر 54 / 27 ) و
كاشِفُوا الْعَذابِ
( دخان 44 / 15 ) و « صالحوا الجحيم » ( ص 38 / 59 ) و « بنو اسرائيل » ( يونس 10 / 90 ) و
أُولُوا الْأَلْبابِ
.
همچنين در كلمه
امْرُؤٌ
( نساء 4 / 176 ) و كلمه
الرِّبَوا
در هر كجا كه با واو نوشته شود ، و الفى اضافه كردهاند ، و همين طور در كلمات « يعبؤا ، تفتؤا ، و لا تظمؤا ، يبدؤا ، نبؤا ، الضعفؤا ، العلمؤا » و مانند آنها از كلماتى كه همزه مضموم آخر كلمه با واو نوشته مىشود .
درباره اين الف كه پس از همزهاى كه به صورت واو نوشته مىشود ، مىآيد ، اختلاف شده است كه آيا اين الف مانند الفى است كه پس از واو جمع و واو فعل مىآيد و يا اضافه