همان گونه كه اين مطلب را در حال اضافه شدن كلمه ( الصلاة ) و ( الزكوة ) به يك كلمه ديگر مىبينيم ، و همين طور كلمه ( الربوا ) اگر از الف و لام تهى باشد ، در روايتى آمده كه آن را در مصاحف با الف ( ربا ) مىنويسند به طورى كه ذكر آن گذشت .
در اينجا به اين مطلب اشاره مىكنيم كه كلمات ياد شده كه با واو نوشته شدهاند ، به اتفاق قراء همگى با الف خوانده مىشود ، مگر كلمه ( الغدوة ) كه ابن عامر آن را در دو مورد با واو و ضمه غين خوانده است . « 1 » اگر در اين كلمهء بخصوص احتمال بدهيم كه مطابق با اين قرائت نوشته شده ، درباره كلمات ديگر شكى وجود ندارد كه نوشتن فتحه بلند با واو به يك تلفظ قديمى مربوط است كه كتابت ، صورت آن را حفظ كرده هر چند كه تلفظ آن تغيير يافته است ، حال با اين تغيير در زبان عربى صورت پذيرفته يا در زمان ديگرى كه زبان عربى اين كلمات را از آن گرفته است ، و تلفظ آنها با الف يك تلفظ عربى است و بهترين دليل آن ورود اين كلمات در قرآن كريم است و تمام قراء بر آنها اتفاق نظر دارند و در اينجا لزومى ندارد كه ما ريشه بعيد اين كلمات را از زبانهاى سامى جستجو كنيم . البته شكى نيست كه عربى بودن بعضى از اين كلمات روشن است و نيازى به دليل ندارد ، ولى به هر حال رسم اين كلمات نشانگر صورت تلفظ قديم آنهاست . « 2 »
4 . زيادت حرف الف بعد از واو آخر كلمه
أ : موارد زيادت الف
كاتبان مصاحف پس از واوى كه در آخر كلمه است الفى اضافه كردهاند بدون اينكه با صداى فتحه بلند و يا با صداى همزه تلفظ شود . « 3 » الف به صورت قياسى هميشه بعد از واو
هامش
( 1 ) بنگريد به : دانى : التيسير ، ص 102 ابن كثير ( مناة ) را با همزه خوانده به اين صورت : ( مناءة ) .
( 2 ) از كلماتى كه اثر بيگانه بودن هم در رسم و هم در تلاوت در آن آشكار است ، كلمه ( تابوت ) مىباشد و ما پيشتر اختلاف زيد با همراهان قريشى او را در كتابت اين لفظ ذكر كرديم ، آنجا كه زيد مىخواست آن را با هاء بنويسد ( تابوة ) ولى قريشىها مىخواستند با تاء بنويسند ( تابوت ) . محقق كتاب ( الزينة فى الكلمات الاسلاميه ) تاليف ابو حاتم رازى ( ج 1 ، ص 146 ، پاورقى 3 ) گفته است كه اين كلمه در آرامى ( تيبوتا ) و در حبشى ( تابوت ) و در عبرى ( تابو ) است و معلوم مىشود كه اين كلمه در لغات سامى دو ريشه داشته يكى با هاء و ديگرى با تاء و لذا تعجبى ندارد اگر هر دو شكل كلمه در محيط عربى حجاز شايع شود .
( بنگريد به : دكتر عبد الصبور شاهين : القراءات القرآنية ، ص 395 ) .
( 3 ) درباره افزايش الف بعد از واو آخر كلمه بنگريد به : مهدوى ، ص 109 و دانى : المقنع ، ص 27 - 26 و ابن وثيق اندلسى ، لوح 8