فصل چهارم رسم الخط عثمانى ، يك پژوهش لغوى
پژوهشهاى دانشمندان پيشين درباره رسم الخط ، به طور كلى پيرامون توصيف موضوعات دور مىزد و كمتر به تفسير و تحليل آنها مىپرداختند همان گونه كه پيش از اين بيان كرديم . در عصر جديد نيز به اين موضوع چندان اعتنائى نشده و يك پژوهش فراگير كه تفسير و توجيه قابل قبولى ارائه كند و يا ما را به آن نزديك سازد ، به عمل نيامده است . « 1 »
هامش
( 1 ) استاد عبد الوهاب حموده در كتاب « القراءات و اللهجات ، ص 112 - 102 » سعى كرده درباره علت اختلاف رسم مصاحف با رسم موجود ، بحث كند و آن را به عوامل چندى مربوط دانسته است . او ضمن اينكه به اثر تاريخى خط و بعضى از پديدههاى آوا شناسى اشاره مىكند ، در عين حال يكى از اين عوامل را ضعف كاتبان در صناعت خط قلمداد مىكند ، به اين معنا كه بعضى از اين پديدهها در رسم عثمانى خطاى نوشتارى محض است كه ما اين سخن را به كلى رد مىكنيم .
همچنين او يكى از عوامل مذكور را چنين بيان مىكند كه كاتبان كلمات را طورى مىنوشتند كه احتمال بيش از يك قرائت را بدهد . ما ضعف اين نظر را در بررسى توجيه پديدههاى هجايى در صفحاتى كه براى علاج اين مشكل اختصاص داده بوديم ، بيان كرديم آن هم با همان روشى كه خود مؤلف در بررسيهاى خود از آن استفاده مىكند .