از اين اخبار چنين فهميدهاند ، كمك كند .
ابو عبيد ( متوفى 224 ه ) در فضائل القرآن با سند خود از عكرمه نقل مىكند كه گفت : « 1 » « وقتى مصحفها نوشته شدند ، آنها را بر عثمان عرضه كردند و او در آنها چند حرف غلط پيدا كرد و گفت : آنها را تغيير ندهيد ، زيرا كه عربها به زودى آنها را در السنهء خود تغيير خواهند داد ( يا عربى خواهند كرد ) اگر كاتب از قبيله ثقيف بود و املاء كننده از قبيله هذيل چنين حروفى در آن پيدا نمىشد » و نيز ابوبكر انبارى ( متوفى 327 ه ) از طريق عبد الاعلى بن عبد اللّه بن عامر و ابوبكر بن اشته ( متوفى 360 ه ) از طريق يحيى بن يعمر ( متوفى 129 ه ) مانند همان روايت ابو عبيد را نقل كردهاند : « 2 » همچنين ابن ابى داود ( متوفى 316 ه ) اين خبر را با طرق متعددى نقل كرده است . « 3 » و فرّاء ( متوفى 207 ه ) آن را بدون اينكه به عثمان نسبت دهد ، نقل كرده و روايت مىكند كه به ابو عمرو بن علاء رسيده است كه بعضى از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم گفتهاند : در مصحف خطايى است كه به زودى عرب آن را درست خواهد كرد . « 4 »
فرّاء « 5 » و ابو عبيد « 6 » و ابن ابى داود « 7 » و دانى « 8 » از ابى معاويه ضرير از هشام بن عروة بن زبير از پدرش نقل مىكند كه او گفته است : « از عايشه از خطا در اعراب قرآن پرسيدم درباره اين آيات :
إِنْ هذانِ لَساحِرانِ
( طه 20 / 63 ) و
وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ
( نساء 4 / 162 ) و
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئُونَ
( مائده 5 / 73 ) او در پاسخ گفت : اى پسر خواهر من ! اين كار كاتبان است كه در كتابت خطا كردهاند ، « 9 » و ابن ابى داود از سعيد بن
هامش
( 1 ) لوح 37 و بنگريد به : لوح 47 .
( 2 ) بنگريد به : سيوطى : الاتقان ، ج 2 ، ص 270 .
( 3 ) المصاحف ، ص 33 - 32 و بنگريد به : دانى : المقنع ، ص 117 .
( 4 ) معانى القرآن ، ج 2 ، ص 183 .
( 5 ) معانى القرآن ، ج 2 ، ص 183 .
( 6 ) فضائل القرآن ، لوح 37 .
( 7 ) المصاحف ، ص 34 و بنگريد به ص 104 .
( 8 ) المقنع ، ص 119 .
( 9 ) متن فراء به اين صورت است : ( عن عائشه انها سئلت ) .