بن يوسف بن معاذ جهنى ( متوفى در حدود 442 ه ) كتاب « البديع فى هجاء المصاحف » « 1 » را دارد .
تأليف درباره رسم مصحف با كتابهايى كه ابو عمر و عثمان بن سعيد اموى دانى نوشت ، به اوج خود رسيد . او در زمان خود به ابن الصيرفى شهرت داشت و به تعبير ابن الجزرى « 2 » او امام حافظ و استاد اساتيد و شيخ مشايخ قاريان بود . او در اين باره كتابهاى متعددى نوشته است « 3 » تا جايى كه لبيب گفته : « براى ابو عمرو دانى در برنامهاى صد و بيست تأليف ديدم كه يازده كتاب آن دربارهء رسم بود كوچكترين آنها « المقنع » مىباشد » « 4 » مشهورترين كتاب شناخته شدهء دانى بلكه مشهورترين كتاب دربارهء رسم به طور كلى ، كتاب « المقنع فى معرفة مرسوم مصاحف اصل الامصار » « 5 » است و در آخر كتاب مطلبى آمده كه از آن فهميده مىشود كتاب نام ديگرى هم دارد ، آنجا كه مىگويد : « كتاب الهجاء فى المصاحف با سپاس خداوند و حسن كمك او پايان يافت » « 6 » و به نظر مىرسد كه اين نام فقط توصيفى براى كتاب است ، زيرا نام آن در بيشتر مصادر همان « المقنع » مىباشد .
دانى در المقنع اشاره كرده كه او كتاب ديگرى هم دارد كه در آن علل بعضى از رسمها را بيان كرده است . او مىگويد « 7 » « . . . ادلّه اين مطلب در كتاب بزرگ ما بيان شده است » ابن
هامش
است .
( 1 ) از اين كتاب يك نسخه خطى در 34 برگ در كتابخانه ظاهريهء دمشق به شماره 307 ( قرائات ) موجود است و نسخه ناقص ديگرى در دار الكتب المصرية به شماره 23318 ب وجود دارد ، همچنين در دار الكتب المصريه كتابى در رسم مصحف وجود دارد كه به ابو محمد مكى ( ؟ ) نسبت داده شده كه يس از تطبيق معلوم نشد كه همان كتاب البديع ابن معاذ جهنى است ، ولى در مواردى مختصر و در مواردى ناقص است و بنگريد به : فؤاد سرگين ، مجلد 1 ، ص 171 - 170 .
( 2 ) غاية النهاية ، ج 1 ، ص 503 .
( 3 ) بنگريد به : ابن خلدون ، مجلد 1 ، ص 791 .
( 4 ) الدرة الصقيله ، برگ 4 أ و بنگريد به : ما رغنى ، ص 24 .
( 5 ) بنگريد به حاجى خليفه ، ج 2 ، ستون 1809 و نسخههاى خطى فراوانى از او در دست است و در سال 1932 به كوشش مستشرق آلمانى اوتو برتزل در استانبول در سال 1940 به كوشش استاد محمد احمد دهمان در دمشق چاپ شد .
( 6 ) المقنع ، ص 122 .
( 7 ) المقنع ، ص 30 .