خودم نوشتم » « 1 » دلالت دارد كه او آنچه را كه از نافع درباره رسم شنيده در كتاب خود آورده است .
ابو عبيد قاسم بن سلام ( متوفى 224 ه ) فصلى از كتاب « اختلاف مصاحف اهل الامصار » را در كتاب خود « فضائل القرآن و معامله وادبه » آورده است . « 2 »
ابو المنذر نصير بن يوسف نحوى ( متوفى حدود 240 ه ) از مهمترين اصحاب كسايى و از دانشمندان آنها بود و قرائت را به صورت عرضه كردن از او گرفته است و از پيشوايان ماهر بخصوص در رسم مصحف بود و در اين باره تأليفى دارد كه از پيشينيان نقل كرده است . « 3 »
محمد بن عيسى اصفهانى ( متوفى 253 ه ) از كسانى است كه بر نصير قرائت كرده و رواياتى را كه او در كتاب خود آورده ، نقل نموده و خود كتابى دارد به نام « هجاء المصاحف » « 4 » ابو حاتم سهل بن محمد سجستانى ( ظاهرا متوفى 255 ه ) كتاب « اختلاف المصاحف » « 5 » و كتاب « الهجاء » « 6 » را دارد .
احمد بن ابراهيم الورّاق ( متوفى حدود 270 ه ) كاغذ ساز خلف ، كتابى در هجاء المصاحف دارد . « 7 »
ابن ابى داود ( متوفى 316 ه ) در كتاب خود « المصاحف » فصلهايى را به بيان اختلاف خطوط مصاحف و مواردى كه كاتبان بر آن اتفاق نظر دارند و مواردى كه مطابق خط
هامش
( 1 ) ابن الجزرى : غاية النهاية ، ج 1 ، ص 615 .
( 2 ) خطى است و نسخه عكسى آن در دار الكتب المصريه موجود است . بنگريد به : لوح 45 - 44 .
( 3 ) بنگريد به : ذهبى : معرفة القراء ج 1 ص 175 و ابن الجزرى : نهاية النهاية ج 2 ص 341 - 340 .
( 4 ) . بنگريد به : دانى : المقنع ، ص 23 و ذهبى : معرفة القرّاء ، ج 1 ، ص 181 و ابن الجزرى : غاية النهاية ، ج 2 ، ص 223 و زركلى ( خير الدين ) : الاعلام ، ط 3 ، ج 7 ، ص 213 .
( 5 ) ابن نديم ، ص 59 و نيز بنگريد به القفطى ( ابو الحسن على بن يوسف ) انباه الرواة على انباء النحاة ، ط 1 ، قاهره ، دار الكتاب المصريه ، 1950 ، ج 2 ، ص 62 و ابن خلكان ، ج 2 ، ص 152 و حاجى خليفه ، ج 1 ، ستون 33 سال وفات او را 248 ه دانسته است .
( 6 ) ابن نديم ، ص 59 و ياقوت : معجم الادباء ، ج 11 ، ص 265 و قفطى ، ج 2 ، ص 62 و ابن خلكان ، ج 2 ، ص 152 و سيوطى :
بغية الوعاة فى طبقات اللغويين و النحاة ، ط 1 ، قاهره ، عيسى البابى الحلبى 1964 ، ج 1 ، ص 606 .
( 7 ) . ابن نديم ص 36 و بنگريد به : ابن الجزرى : غاية النهاية ج 1 ص 34 .