نيز پيشوا بود و ابن مسعود فقط در اداى قرآن مهارت داشت . « 1 »
اى بسا داستان خوددارى ابن مسعود از اينكه مصحف خود را بسوزاند ، بر عدم شركت او در نسخه بردارى مصاحف و عزل او از اين عمل ، سايه انداخته است . به زودى در اين باره سخن خواهيم گفت .
و اما آن سه نفرى كه در روايت به عنوان همكاران زيد معرفى شدهاند ، عبارت بودند از : عبد اللّه بن زبير كه در سال اوّل و يا دوم هجرت متولد شد و او اولين نوزاد از مهاجران در مدينه بود و در سال هفتاد و سه هجرى در مكه كشته شد ، « 2 » و سعيد بن عاص بن سعيد بن عاص بن اميّه كه در سال هجرت متولد شد و در سال پنجاه و نه از دنيا رفت و سعيد يكى از اشراف قريش و از كسانى كه سخاوت و فصاحت را جمع كرده بودند به شمار مىرفت .
عثمان او را والى كوفه كرد و او را با مردم در طبرستان جنگيد تا آنجا را فتح نمود « 3 » و سومى آنها عبد الرحمن بن حارث بن هشام مخزومى بود كه هنگام رحلت پيامبر ده ساله بود . « 4 » اين سه نفر كه در اوج جوانى بودند ، با زيد بن ثابت همكارى مىكردند و البته او از همه آنها ممارست بيشترى داشت .
طبرى روايت ابن شهاب از خارجة بن زيد را چنين نقل مىكند كه عثمان تنها ابان بن سعيد بن عاص را با زيد همراه نمود « 5 » ولى روايت بخارى صحيح و مشهور است . « 6 »
ابن سعد « 7 » و ابن ابى داود « 8 » روايت مىكنند كه محمد بن سيرين گفت : عثمان دوازده نفر
هامش
( 1 ) ، ذهبى : سير اعلام النبلاء ، ج 1 ، ص 249 .
( 2 ) ابن عبد البر ، ج 3 ، ص 905 و 907 .
( 3 ) همان مصدر ، ج 2 ، ص 624 - 621 و نيز بنگريد به : ابن حجر ، ج 90 ، ص 393 .
( 4 ) ابن عبد البر ، ج 2 ، ص 857 .
( 5 ) التفسير ، ج 1 ، ص 60 .
( 6 ) قرطبى ، ج 1 ، ص 52 و بنگريد به : ابن عطيّه ( عبد الحق بن ابى بكر ) : مقدمهء تفسير ( الجامع المحرر ) كه آرتر جفرى آن را منتشر كرده است . قاهره ، مكتبة الخانجى 1954 ، ص 275 .
( 7 ) الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 502 .
( 8 ) المصاحف ، ص 25 و بنگريد به : مكى : الابانه ، ص 29 .