قرار داشت ، و آخر زندگىاش چقدر شبيه اوايل دورهء جاهلى آن است . به همين دليل ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله امير المؤمنين على را مأمور جنگ با او كرده و نيز فرموده بود كسانى كه عمار را بكشند ، دار و دستهء تجاوزكار داخلى هستند ، و حتى دو نفر هم در اين اختلاف ندارند كه دار و دستهء معاويه او را كشتهاند . با اينهمه معاويه به تجاوزگرى مسلحانهء خويش ادامه داد و به ريختن خون عمار ياسر اكتفا نكرد و بسيارى ديگر از اصحاب پاكدامن و نيكرو را به قتل رسانيد .
وانگهى اگر بيعت عناصر فرومايهء شامى با معاويه كه از نظر شريعت اسلام بىارزش و بىاعتبار است ، به چيزى شمرده شود و معاويه خليفه به حساب آيد ، به استناد فرمايش ثابت و مسلم پيامبر اكرم ، بايد اعدام شود ، چنان كه فرمود : هرگاه براى دو خليفه بيعت گرفته شد ، نفر دومى و اخير را بكشيد . همچنين فرمود : پس از من خلفايى خواهند بود و زياد خواهند شد . پرسيدند : چه دستور مىفرمايى به ما در آن حال ؟ فرمود : به پيمان بيعت اولى وفا كنيد و به همين ترتيب حق آنان را ادا نماييد . هركه با پيشوايى بيعت كرد و دست داد و به دو دل سپرد ، بايد حتى المقدور از او فرمان برد ، و اگر ديگرى آمد و با او به كشمكش پرداخت ، گردن اين دومى را بزنيد .
اين احاديث صحيح و ثابت « 1 » ، صحت حديثى را كه دربارهء خود معاويه آمده - گرچه سندش به نظر آن جماعت ضعيف باشد - ثابت مىنمايد ، چه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هنگامى كه معاويه را بر منبرم ديديد ، بكشيد « 2 » ، نظير حديثى كه مناوى در كنوز الدقائق آورده كه آن حضرت فرمود : هركس با على بر سر خلافت جنگيد ، او را بكشيد ، هركه مىخواهد باشد . « 3 »
وقتى آن دو دسته ، يعنى ياران امير المؤمنين على و دار و دستهء معاويه اختلاف نظر پيدا كردند ، قرآن آن را فيصله داد و خدا تكليفشان را مشخص فرمود : هرگاه دو دسته از مؤمنان باهم به جنگ پرداختند ، ميانشان را به صلح و آشتى آوريد ، و اگر يكى از آن دو به
هامش
( 1 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 10 / 27 ، 28 ، 272 .
( 2 ) . ر ك : همان : 10 / 142 .
( 3 ) . كنوز الدقائق 145 .