هرگاه خواب و خيال آن جماعت را راست پنداريم ، لازم مىآيد كه نفرات سپاه جمل از هرپيشامد ناگوار و هرسوكى مصون و محفوظ مانده باشند ، در حالى كه مىدانيم نهتنها مصونيت نيافتهاند ، بلكه عذاب از هرسو آنان را فرا گرفت و به كشتن داد و خدا دست كسانى را كه عنان جمل را گرفته بودند ، به تيغ بران سپرد و با ذلت و خوارى تمام نابودشان كرد .
معاويه در يك شبانه روز - در نبرد هرير - باعث كشته شدن هفتاد هزار نفر گشته است ؛ چهل و پنج هزار از سپاه شام به كشتن رفتهاند و بيست و پنج هزار از سپاه على بن ابى طالب . « 1 » باز هم دست از به اصطلاح خونخواهى عثمان برنداشته و چندان به خونريزى ادامه داده تا به تخت سلطنت نشسته است . حتى به نشستن بر تخت سلطنت اكتفا ننموده و هركه از ياران و دوستداران على بن ابى طالب را يافته ، از دم شمشير گذرانده است ، لكن ديگر نه به بهانهء انتقام خون عثمان ، چنان كه كلمهاى از انتقام خون وى يا كيفر قاتلانش به زبان نياورده است . تاريخ معاويه در برابر شما است ، ملاحظه فرماييد .
46 - خطيب بغدادى روايتى ثبت كرده است از طريق احمد بن محمد بن مغلس حمانى ، از ابو سهل فضل بن ابى طالب ، از عبد الكريم بن روح بزاز ، از پدرش روح بن عنبسة بن سعيد بن ابى عياش اموى ، بردهء آزاد شدهء امويان ، از پدرش عنبسه « 2 » ، از مادربزرگ پدرىاش امّ عياش كه كنيز رقيه دختر پيامبر اكرم بوده است ، مىگويد : از پيامبر خدا شنيدم كه مىگفت : ام كلثوم را بنا بر وحى آسمانى به همسرى عثمان درآوردم . « 3 »
شگفتآور است كه خطيب بغدادى اين روايت را بدون اشاره به عيبناكى سندش ثبت مىكند . در حقيقت او اسير عشق كوركورانه به خانوادهء اموى است و هواخواهى آنها چشمش را از ديدن نظريات حديثشناسان و علماى رجال بازداشته است و نديده كه دربارهء احمد بن محمد چه گفتهاند و از ياد برده كه خودش در شرح حال او چه نوشته
هامش
( 1 ) . كتاب صفين 543 ؛ تاريخ ابن كثير : 7 / 274 ، 312 ؛ فتح البارى : 13 / 73 .
( 2 ) . در مأخذ نوشته شده است : از پدرش از عنبسه ، ولى صحيح چنان است كه نوشتهايم .
( 3 ) . تاريخ بغداد : 12 / 364 .