ادراك را و شكم و محتوياتش را نگاهدارى كنى و مرگ و بلا را به ياد داشته باشى . « 1 » بنابراين ، هركارى كه از حدود دين و انسانيت بيرون باشد ، با شرم و حيا مغايرت دارد و حيا عاملى است كه از كارهاى زشت و ناپسند و هرگناه كوچك و بزرگى كه دامن انسانيت و عفت و ايمان را بيالايد ، بازمىدارد . باز به همين جهت ، هركس شرم نداشته باشد ، هركارى را بخواهد و هوس كند ، انجام مىدهد . در حديثى از پيامبر آمده است كه فرمود : هرگاه شرم نداشتى ، هركار مىخواهى بكن . « 2 » بنابراين ، فحش و بد دهنى ، خيانت ، فريب ، حيله ، پيمانشكنى ، هرزگى ، شهوترانى و امثال آنها ضد شرم و حياست . به تضاد آنها نيز پيامبر گرامى اسلام اشاره فرموده است ، از جمله در اين احاديث شريفه :
شرم از ايمان است و ايمان در بهشت . بدزبانى از خشونت است و خشونت در دوزخ . « 3 »
شرم و كمرويى از ايمان است و آدمى را به بهشت نزديك و از دوزخ دور مىسازد .
فحش و بدزبانى از شيطان است و آدمى را به دوزخ نزديك و از بهشت دور مىسازد . « 4 »
اى عايشه ! شرم اگر به صورت مردى درمىآمد ، مردى صالح مىبود ، و بدكارى و بدگويى اگر مردى مىشد ، مردى بد مىبود . « 5 »
بدكارى و بدزبانى در هرچيز كه باشد ، باعث زشتى آن مىشود ، و شرم و حيا در هر چيز كه باشد ، مايهء آراستگى آن مىگردد . « 6 »
خداى عز و جل هرگاه بخواهد بندهاى را گمراه سازد ، شرم و حيا را از او مىگيرد .
وقتى حيا را از او گرفت ، آدم كينهتوز و مورد كينه خواهد شد . چون چنين شد امانت را نيز
هامش
( 1 ) . اين روايت را ترمذى در الجامع الصحيح و منذرى در الترغيب و الترهيب : 3 / 166 ثبت كردهاند .
( 2 ) . بخارى اين حديث را در صحيح ، بخش ادب ثبت كرده است .
( 3 ) . منذرى در الترغيب الترهيب : 3 / 165 مىگويد : اين روايت را احمد حنبل ثبت كرده و رجال سندش رجال صحيح هستند . ترمذى و ابن حبان در صحيح خويش آن را ثبت كردهاند . ترمذى مىگويد : حديثى راست و نيكو است .
( 4 ) . الترغيب و الترهيب : 3 / 165 .
( 5 ) . همان : 3 / 166 . اين حديث را طبرانى و ابو الشيخ نيز ثبت كردهاند .
( 6 ) . ابن ماجه در سنن : 2 / 546 و ترمذى در صحيح ثبت كردهاند .