نخواهى ، خداوند ايشان را هرگز نمىآمرزد « 1 » اين نيز آيهء ششم از سورهء منافقين است كه در نبرد بنى مصطلق فرود آمده و آن گير و دار نيز به گفتهء ابن كثير « 2 » زبانزد جنگ نامه نويسان و سرگذشتنگاران است ، در ششمين سال كوچيدن به مدينه روى داده ، و به گونهاى كه سيوطى نقل كرده « 3 » ، سورهء منافقين كه آيهء بالا در آن است هم پيش از سورهء برائت كه دستور به خوددارى از آمرزش خواهى در آن است ، فرود آمده و هم پيش از هفت سورهء ديگر كه همگى پيش از برائت و پس از منافقين فرود آمده است .
و باز آمرزش خواهى به آنگونه ناسازگار است با اين دستور خداى تعالى كه فرمود :
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، اگر پدران و برادرانتان دوست دارند كه كفر را به جاى ايمان برگزينند ، شما ايشان را دوست مىگيريد و هركه از شما ايشان را دوست بگيرد ، از ستمكاران خواهد بود « 4 » .
و نيز با اين سخن خداى تعالى : آمرزش بخواه براى ايشان يا آمرزش نخواه . اگر هفتاد بار نيز برايشان آمرزش بخواهى ، خداوند آنان را نخواهد آمرزيد « 5 » .
دو فراز بالا نيز كه آيهء 23 و 80 از همان سورهء برائت است ، پيش از دستور به خوددارى از آمرزش خواهى فرود آمده است .
آيا مىپنداريد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با اين همه آياتى كه پيش از دستور به خوددارى از آمرزش خواهى فرود آمده بود ، باز هم ساليان دراز براى همان عمويش آمرزش مىخواسته كه خود از نزديك ديده بود وى به حال كفر از جهان رفته ؟ پناه به خدا ! نه ، به خدا چنين كارى از پيامبر بزرگوار بسى به دور است .
شايد براى اين همه دشوارىها بوده است كه حسين بن فضل ، فرود آمدن آن آيه را دربارهء ابو طالب دور دانسته و گفته : اين برداشت دور از پذيرش است ، زيرا اين سوره از بازپسين بخشهاى قرآن است كه فرود آمده و آنگاه ابو طالب در همان سالهاى آغاز
هامش
( 1 ) . منافقون 63 / 6 .
( 2 ) . تفسير طبرى : 18 / 127 ؛ تفسير ابن كثير : 4 / 369 .
( 3 ) . الاتقان : 1 / 17 .
( 4 ) . توبه 9 / 23 .
( 5 ) . همان سوره / 80 .