شده است جواز نكاح متعه ، و روايت شده است رجوع او از آن . « 1 »
14 - ابو حيّان محمّد يوسف اندلسى ( م 745 ) ، قرائت ابن عبّاس و ابىّ بن كعب و سعيد بن جبير را ذكر كرده است : فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمّى و گويد :
ابن عبّاس و مجاهد و سدى و غير ايشان گويند : به درستى كه آيه در نكاح متعه است . و ابن عبّاس به ابى نضره گفته است : خداوند چنين نازل كرده است . « 2 »
15 - حافظ عماد الدين كثير دمشقى شافعى ( م 774 ) ، گويد : و استدلال شده به عموم اين آيه بر نكاح متعه و شكى نيست در اينكه آن مشروع بوده در صدر اسلام ، سپس بعد از آن نسخ شده است . پس از آن بعد از ذكر بعضى از اقوال نسخ گويد : و ابن عبّاس و ابى بن كعب و سعيد بن جبير و سدى قرائت مىكردند : فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمّى و مجاهد گويد : دربارهء نكاح متعه نازل شده ، و لكن جمهور بر خلاف اين رفتهاند و عمده چيزى است كه ثابت شده در دو صحيح مسلم و بخارى از امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السّلام . « 3 »
16 - حافظ جلال الدين سيوطى ( م 911 ) گويد : طبرانى و بيهقى در سنن خود از ابن عبّاس نقل كرده متعه در اوّل اسلام بود و مردم اين آيه را چنين مىخواندند : فما استمتعتم به منهن الى اجل مسمّى . « 4 »
و عبد بن حميد و ابن جرير و ابن انبارى در مصاحف و حاكم آن را از طرق ابى نضره صحيح دانسته و گويد : قرائت كردم بر ابن عبّاس كه گذشت .
و عبد بن حميد و ابن جرير از قتاده و ابن انبارى در مصاحف از سعبد بن جبير قرائت ابىّ بن كعب را نقل كردهاند : فما استمتعتم به منهن الى اجل و عبد الرزاق از عطا قرائت ابن عبّاس را نقل كرده است و ابن جرير از سدى دربارهء آيه نقل كرده است : اين متعه
هامش
( 1 ) . تفسير التسهيل : 1 / 137 ؛ و چگونه از آن برگشته ، در حالى كه آيه را محكم مىداند و مىگويد : نسخ نشده و گذشت و مىآيد خبرى كه تكذيب مىكند اين افترا و نسبت را به او و تا آخر عمرش قائل به اباحهء آن بود .
( 2 ) . تفسير ، ابو حيان اندلسى : 3 / 218 .
( 3 ) . تفسير ، ابن كثير : 1 / 474 .
( 4 ) . الدرّ المنثور : 2 / 140 .