حكايت شده ، ميان عدهء معينى تقسيم مىگردد و اين ، محمول بر اين است كه عرف اقتضاى آن را داشته و نذر بر آن واقع شده است .
شكى نيست كه اگر عرفى باشد ، نذر بر آن واقع خواهد شد ، و گرنه مسئله مورد اختلاف است و دو نظر دربارهء آن ابراز شده است :
نظر اول اينكه نذر صحيح نيست ، چون شاهدى از شرع ندارد ، به خلاف كعبه و حجرهء شريف رسول خدا .
نظر دوم اينكه صحيح است ، در صورتى كه آن كس كه برايش نذر شده ، مشهور به خير باشد كه در آن صورت ، سزاوار است چيزى كه نذر كرده در مصالح مخصوص به آن صرف شود و از آن تجاوز نكند .
سبكى بطلان نذر را در صورتى كه مصرف عرفى نداشته باشد ، نزديكتر به واقع دانسته است . « 1 »
عزامى گفته است كه ابن تيميه گفته است : كسى كه چيزى براى پيامبر اكرم و يا ديگر انبيا و اوليا از اهل قبور نذر كند و يا حيوانى براى آنها ذبح كند ، چنين كسى همانند مشركان است كه براى بتهايشان قربانى مىبرند و نذر مىكنند ، پس او بندهء غير خداست و بدين وسيله كافر شده است . او در اينباره به طور مفصّل سخن گفته و برخى از كسانى كه مصاحب او و يا مصاحب شاگردانش بودهاند ، فريبش را خوردهاند ، در صورتى كه چنين مطلبى از او از باب نفهميدن روح اسلام و حملكردن آن به معنايى است كه هيچ مسلمانى آن را اراده نمىكند .
كسى كه از چگونگى انجام اين كارها از سوى مسلمانان آگاه باشد ، خواهد دانست كه آنان از ذبايح و نذرهايى كه براى انبيا و اولياى درگذشته مىكنند ، قصدى جز صدقه از ناحيهء آنان ندارند و ثواب اين اعمال را هديهء آنان مىنمايند .
البته ، اجماع اهل سنت بر اين باورند كه صدقهء زندهها براى اموات مفيد است و به آنها و اصل خواهد شد .
هامش
( 1 ) . ر ك : فتاوى السبكى : 1 / 294 .