جواز ، حديث اول و گفتهء عايشه است كه گفت : چگونه بر آنها درود بفرستم يا رسول اللّه ؟ . . . عايشه هنگامى كه به زيارت قبر برادرش عبد الرحمن رفت ، عبد اللّه به او اعتراض كرد و وى در جواب گفت : رسول خدا از زيارت قبور نهى كرد ، آنگاه امر به آن فرمود .
احمد و ابن ماجه آن را نقل كردهاند . « 1 »
13 - فقهاى مذاهب چهارگانه و نويسندگان كتاب الفقه على المذاهب الاربعة گفتهاند :
زيارت قبور به خاطر پند گرفتن و به ياد آخرت افتادن مستحب است و بر اين كار در روز جمعه و روز قبل و بعد از آن « 2 » تأكيد شده و سزاوار است كه زائر به دعا و تضرع و عبرت گرفتن از مردگان و قرائت قرآن براى مرده مشغول باشد ، زيرا اينها به قول صحيحتر براى مرده نافع است . از چيزهايى كه وارد شده ، اين است كه زائر هنگام ديدن قبور بگويد :
خدايا ، آفريدگارا بر ارواح باقى و بدنهاى كهنه شده و موهاى از هم پاشيده شده و پوستهاى جدا گشته و استخوانهاى پوسيده كه رخت از دنيا بربستند ، در حالى كه به تو ايمان داشتند ، رحمت فرست و سلامم را به آنان برسان .
از چيزهايى كه نيز وارد شده ، اين است كه بگويد : درود بر شما ساكنان خانههاى اهل ايمان ، و ما نيز اگر خدا بخواهد ، به شما ملحق خواهيم شد .
در زيارت قبور فرقى ميان اينكه قبرها نزديك باشند يا دور ، نيست ، بلكه سفر براى زيارت مردگان ، مخصوصا مقابر صالحان مستحب است .
اما زيارت قبر پيامبر اكرم از بزرگترين عوامل تقرب به خداست و چنان كه زيارت قبور براى مردان مستحب است ، براى زنان پيرى كه از آنها بيم فتنهاى نمىرود ، نيز مستحب است ، اگر زيارت آنان آميخته با گريه و نوحه سرايى نباشد كه در آن صورت حرام خواهد بود . « 3 »
هامش
( 1 ) . التاج الجامع للاصول فى احاديث الرسول : 1 / 419 .
( 2 ) . حنبلىها گفتهاند : بر زيارت قبور در روزى غير از روز ديگر تأكيد نشده است و شافعىها گفتهاند كه از عصر پنجشنبه تا طلوع خورشيد روز شنبه مستحب مؤكد است ، و اين قول در نزد مالكىها راجح است .
اين مطلب در حاشيهء الفقه على المذاهب الاربعة آمده است .
( 3 ) . الفقه على المذاهب الاربعة : 1 / 424 .