- اختران را مىنگرند كه يكى بعد از ديگرى طلوع مىكنند .
- اگر آنان را هنگام اشاره با انگشتان ببينى ، و بنگرى كه چون به آيات قيامت برمىخورند ، چگونه آه مىكشند ، و با كمال خشوع گونهها بر خاك مىسايند ، با چشمان گريان و اشكهاى سيلآسا دعا مىكنند : خداوندا ، اى صاحب اختيار ما ، اى كه همه كارت نيكو است !
- به خاطر چهرههاى خاكسارمان ، از گناه ما درگذر .
- به خاطر چشمهاى گريانمان ، از گناه ما بگذر .
- تو بهترين پشتگرمى ما هستى آن هنگام كه كسى را نداريم .
- پاسخ مىرسد ، پاسخى كه گوش آن را نمىشنود :
- دوستانم ، كارهايتان نزد من ضايع نمىشود .
- جانهاى خود را كه در راه من دهيد ، به امانت نزد من محفوظ مىماند .
ابن رومى از اين نمونه اشعار خاشعانه بسيار دارد . ما هيچگاه اين نمونه اشعار را از شاعرانى مانند ابن فارض و محى الدّين كه معروف به عرفان و تصوّفاند ، نشنيدهايم .
چنان كه عقّاد پنداشته است ، عقيدهء ابن رومى در باب اختيار ناشى از تيرگى شكّ و شبهه نيست ، بلكه اين عقيده را در نتيجهء برهان و دليل اتّخاذ كرده است . او به حساب ترس از سرنوشت معتقد به تقدير نشده ، بلكه براهين قاطع او را بدان ملزم داشته است .
گذشته از اين ، عقيدهء او در باب روزى ، كه تقدير محض است ، از روى برهان اتّخاذ شده و منافاتى ندارد كه انسان در عين اعتقاد به تقدير ، مكلّف به كوشش باشد و دنبال اسباب ظاهرى ، بر طبق نواميس الهى ، كه حاكم بر نظام جهان است ، برود . اينها مسائل فلسفهء اسلامى است كه در جاى خود بايد بررسى شود .
امّا اتّكاى ابن رومى به عدل و رحمت پروردگار و پاكيزه پنداشتن خدا از ظلم و قساوت ، از خصوصيّات هرمسلمان مؤمن به خداوند است كه خدا را به صفات كمال و جلالش بشناسد .
الغدير ( فارسى ) — صفحة 63
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٦٣