تأليف ديگرش اكمال الدين آورده و در آنجا بابى در صفحهء 266 به همين منظور گشوده است ، اما هيچكدام آنها را در كتاب من لا يحضره الفقيه خود نياورده است .
بلى ، تنها در يك مورد تا آنجا كه ما دست يافتيم ، حديثى را در مقام تأييد بدون ياد كردن نام امام عليه السّلام متعرض مىشود و گويد :
روايتى است دربارهء آنكس كه روزى از ماه رمضان را عمدا افطار كند كه بر او سه كفاره واجب است و من بدان روايت ، در مورد كسى كه افطارش به مباشرت حرام يا غذاى حرام صورت گيرد ، فتوا مىدهم ، زيرا اين معنى در روايات ابو الحسين اسدى ، رضى اللّه عنه ، از روايات شيخ ابو جعفر محمد بن عثمان عمرى ، قدس اللّه روحه ، نقل شده است . « 1 »
پس از اين دو بزرگمرد ، شيخ الطايفه ابو جعفر طوسى است . او با وجود نقل روايات توقيعات احكام صادر شده از ناحيهء مقدسه به محمد بن عبد اللّه بن جعفر حميرى در كتاب الغيبة 184 - 214 ، 243 - 258 ، هيچكدام از اين نامهها را در كتابهاى تهذيب و استبصار خود كه از كتب اربعه و مهمترين مصادر احكام شيعه است ، نياورده است .
مگر نمىبينند كه توقيع اسحاق بن يعقوب را از ناحيهء مقدسه ، همه به اتفاق روايت كردهاند ، چنان كه ابو جعفر صدوق از ابو جعفر كلينى در الاكمال 266 ، و شيخ ابو جعفر طوسى به اسنادش از كلينى نيز در كتاب الغيبة 188 آوردهاند و در آن توقيع ، احكام سه مسئله كه در كتب اربعه عنوان كردهاند ، آمده ، ولى به غير از اين توقيع ، استدلال آوردهاند و هيچگونه عين و اثرى از توقيع در آن استدلالها ، ديده نمىشود . اينك سه مسئله :
1 - حرمت آبجو
كلينى در كافى : 2 / 197 و شيخ در تهذيب : 2 / 313 و در استبصار : 2 / 245 آن را عنوان كردهاند و در من لا يحضره الفقيه : 3 / 217 ، 361 نيز يافت مىشود و در كتاب وافى كه كتب اربعه در جلد يازدهم آن گردآمده ، از ادلهء موضوع پنج توقيع از امام رضا و امام جواد عليهما السّلام بدست مىآيد ، ولى از توقيع منسوب به حضرت مهدى ( عج ) ذكرى به ميان نيامده است . « 2 »
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ( چاپ لكهنو ) : 2 / 41 .
( 2 ) . وافى : 11 / 88 .