در اينجا پيشوايان و حفّاظ حديث اهل سنّت را سخنان جالبى پيرامون حديث و دربارهء صحّت و اعتراف به واقعيّت آن است كه آوردن همهء آن سخنان از توان ما بيرون است و تنها به سخنان حافظ ابن حجر اكتفا مىكنيم . وى بعد از ذكر شش حديث از احاديث ياد شده ، گويد :
اين احاديث هريك ديگرى را تقويت مىكند و هركدام صلاحيّت احتجاج به آن را به تنهايى دارد ، تا چه رسد به مجموع . « 1 »
ابن جوزى اين حديث را در رديف مجعولات آورده و آن را از حديث سعد بن ابى وقّاص ، و زيد بن ارقم ، و ابن عمر ، با اكتفا به بعضى از طرق آن آورده است و بر اثر برخى از روات آنكه در آن زمينه سخن گفتهاند ، روايت را مورد ايراد و خدشه قرار داده است ، در صورتىكه اينها زيانى به روايت نمىرساند ، زيرا طرق روايت زياد است .
خدشهء ديگر او اينكه مخالف حديث صحيح در باب ابو بكر است و پندارد كه اين حديث را شيعيان در برابر حديث صحيح راجع به ابو بكر جعل كردهاند ، در حالى كه او با اين عمل مرتكب خطاى شنيعى شده است . او با اين كار ، احاديث صحيح را به خيال معارضه ، ردّ مىكند ، با اينكه جمع بين دو قضيّه ممكن است و بزّار در مسند خود به اين وجه جمع اشاره كرده ، گويد : در روايات اهل كوفه با سندهاى حسن ، در داستان على احاديثى نقل شده است ، و در روايات اهل مدينه در داستان ابو بكر نيز روايتى آمده است ؛ اگر روايات اهل كوفه صحيح باشد ، طريق جمع بين آندو ، مدلول حديث ابو سعيد خدرى است ، يعنى حديثى كه ترمذى نقل كرده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هيچكس نبايد مسجد را با حال جنابت عبور كند ، مگر من و تو ، يعنى چون در خانهء على به مسجد گشوده مىشد و خانهء على درى جز آن نداشت ، ازاينرو ، دستور نبود كه آن را مسدود كند . مؤيّد اين مطلب روايتى است كه اسماعيل قاضى در كتاب احكام القرآن از طريق مطلّب بن عبد اللّه بن حنطب آورده است كه پيامبر به هيچكس اجازه نمىداد در حال جنابت از مسجد عبور كند ، مگر به على بن ابى طالب ، زيرا خانهاش در مسجد بود و
هامش
( 1 ) . فتح البارى : 7 / 12 .