اقوال و اعمال و احكام كه متابعت آن ، سبب انتظار امور معاش و معاد باشد . « 1 »
ناگفته نماند كه شريعت به دو معناى « عام » و « خاص » مىآيد كه معناى عام شريعت همان معناى « دين » است و همه جنبههاى عقيدتى ، اخلاقى و احكام اعمال انسانها را دربرمىگيرد اما شريعت به معناى « خاص » تنها شامل احكام اعمال انسان و احكام وضعى در طهارت و نجاست و وجوب و حرمت و . . . مىگردد كه اگرچه در نوشته حاضر شريعت به معناى خاص مقصود و منظور است اما نيمنگاهى به معناى عام نيز در برخى موارد شده است لكن معيار و مدار بحث و تحقيق حاضر همان معناى خاص مىباشد كه در خصوص « احكام شرعى » يا « فقه اصغر » است و اين شريعت را ظاهرى است و باطنى كه در قالب آداب و اسرار شريعت و اطوار و حقايق نهفته در لايههاى زبرين و آشكار شريعت قرار دارد و در عرفان اصيل اسلامى همه اقسام و انواع سالكان يعنى : 1 . سالكان مجذوب 2 . مجذوبان سالكان 3 . مجذوبان مطلق 4 .
سالكان بىجذبه بايسته و شايسته است به نور شريعت آراسته و پيراسته گردند تا راهى كوى دوست گردند . « 2 »
ب ) عرفان شريعتگرا و شريعتگريز
عرفان عملى اسلام ناب مبتنى بر شريعت حقّهء محمدى صلّى اللّه عليه و آله است شريعتى كه جامع شرائع آسمانى است و به تعبير امام صادق عليه السّلام : « ان اللّه تبارك و تعالى اعطى محمّدا صلّى اللّه عليه و آله شرائع نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السّلام » « 3 » يا امام على عليه السّلام فرمودند : « الا و انّ شرائع الدّين واحدة و سبله قاصدة فمن اخذ بها لحق و غنم و من وقف عنها ضلّ و ندم » « 4 » يعنى شرايع دين الهى يكى است و راههاى راست و هموار ، هركه اين راهها را
هامش
( 1 ) . لاهيجى ، محمد ، مفاتيح الاعجاز در شرح گلشن راز ، ص 301 .
( 2 ) . ر . ك : ام سلمه بيگم نيريزى ، جامع الكلمات ، ص 177 - 179 و جوادى آملى ، شمس الوحى تبريزى ، ص 299 - 301 و . . .
( 3 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 17 ، ح 1 .
( 4 ) . نهج البلاغه ، خ 120 .