كه در قالب دعا انسان « مرگ ارادى » را مسئلت و تجربه نمايد و استعداد موت يابد :
« اللهم انى اسئلك التجافى عن دار الغرور و الانابة الى دار الخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت » « 1 » تا انسان بميرد قبل از اينكه او را بميرانند مرگ را بچشد قبل از آنكه مرگ را بر او بچشانند و چنين مرگ همانا تجربه عينى و عملى فناء در مراتب و درجاتش مىباشد تا به موت ارادى از دنيا و ما فيها انقطاع يافته و به دار آخرت و سراى سعادت راه يابد و ملا صدراى شيرازى نيز به قاعده « موتوا قبل ان تموتوا » كه قاعدهاى به غايت عرفانى است استناد و استشهاد كرده و نوشتهاند : « . . . و اين مشاعر و حواس صلاحيت ادراك امور آخرت را ندارند و بر آن كسانى كه در اين عالم منكشف شده است از انبياء و اولياء عليهم السّلام به اعتبار غلبه سلطان آخرت بر دلهاى ايشان به جهت آنكه استعمال اين حواس و مشاعر را در مشتهيات و لذات متعلّقه به دنيا ترك نمودهاند و به موت ارادى از زخارف دنيوى قطع تعلّق كردهاند و مآرب آخرت را يافتهاند چنانكه سيد ثقيلين صلّى اللّه عليه و آله فرموده است : « موتوا قبل ان تموتوا » يعنى اين حواس را از احساس معطل گردانيد تا آنكه مشاعر ادراك امور آخرت پيش از موت طبيعى براى شما منفتح گردد . و يكى از حكما به اين معنى اشاره نموده و گفته كه مردم مىگويند كه چشم را باز كن تا ببينى و من مىگويم كه چشم را ببند تا ببينى و ديگرى به طريق رمز به اين معنى اشاره نموده و گفته است اگر خواهى كه خانهات روشن شود روزنهاى خمسه را سدّ كن . « 2 »
لذا مرگ ارادى همانا مرگ نفس و اميال و امانّى نفسانى است كه تعطيل نابردار است و رياضتهاى مربوط به آن دائمى و اينكه عارفان هماره در « مرگ و زندگى » بسر مىبرند و به تعبير علامه جعفرى « حركت در نوار مرزى زندگى و مرگ » « 3 » دارند
هامش
( 1 ) . كنز العمّال ، ص 302 .
( 2 ) . صدراى شيرازى ، ترجمه مبداء و معاد ، ص 489 .
( 3 ) . تفسير و نقل و تحليل مثنوى ، ج 8 ، ص 386 .