ترجيح داده ، با اينكه نزديكى با فرعون همه لذات را در پى داشته ، در دربار او آنچه را كه دل آرزو مىكرده يافت مىشده ، و حتى آنچه كه آرزوى يك انسان بدان نمىرسيده ، در آنجا يافت مىشده ، پس معلوم مىشود همسر فرعون چشم از تمامى لذات زندگى دنيا دوخته بوده ، آن هم نه به خاطر اينكه دستش به آنها نمىرسيده ، بلكه در عين اينكه همه آن لذات برايش فراهم بوده ، مع ذلك از آنها چشم پوشيده ، و به كراماتى كه نزد خدا است ، و به قرب خدا دل بسته بوده ، و به غيب ايمان آورده ، و در برابر ايمان خود استقامت ورزيده ، تا از دنيا رفته است .
و اين قدمى كه همسر فرعون در راه بندگى خدا برداشته ، قدمى است كه مىتواند براى همه پويندگان اين راه ، مثل باشد ، و به همين جهت خداى سبحان حال او و آرزوى او و عمل در طول زندگى او را در دعايى مختصر خلاصه كرد ، دعايى كه جز اين معنا نمىدهد كه او از تمامى سرگرمىهاى دنيا و هر چيزى كه آدمى را از خدا بىخبر مىكند قطع رابطه كرده ، و به پروردگار خود پناهنده شده ، و جز اين آرزويى نداشته كه با خدا نزديك باشد ، و در دار كرامت او منزل گزيند .
مىفرمايد : « امرأت فرعون » ، براى مؤمنين همسر فرعون را مثل مىزند ، نام آن جناب به طورى كه در روايات آمده آسيه بوده : * ( « إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ » ) * ، در اين دعا خانه اى درخواست كرده كه هم نزد خدا باشد و هم در بهشت ، و اين بدان جهت است كه بهشت دار قرب خدا و جوار رب العالمين است ، هم چنان كه خود خداى تعالى فرموده : « أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ » « 1 » علاوه بر اين ، حضور در نزد خداى تعالى و نزديكى او كرامتى است معنوى ، و استقرار در بهشت كرامتى است صورى ، پس جا دارد كه بنده خدا هر دو را از خدا بخواهد .
* ( « وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ » ) * - منظورش از قوم ظالمين همان قوم فرعون است و اين دعا در حقيقت بيزارى ديگرى است از فرعونيان ، و از خداى تعالى درخواست مىكند ، او را از جامعه اى ستمكار نجات دهد ، هم چنان كه جمله قبلى درخواست نجات از مجتمع خاص خانوادگى بود .
* ( « وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِيه مِنْ رُوحِنا . . . » ) *
اين آيه عطف است به جمله « امرأت فرعون » ، و تقديرش اين است كه : « و ضرب اللَّه مثلا للذين امنوا مريم . . . - خداوند مريم را مثل زده براى كسانى كه ايمان آوردهاند . . . » .
در خصوص مريم ( ع ) مىبينيم كه به نام مباركش تصريح نموده ، ولى در باره همسر فرعون چنين كارى نكرد ، اصولا در قرآن كريم جز مريم نام هيچ زنى برده نشده ، تنها آن
هامش
( 1 ) شهيدان زندهاند و نزد پروردگارشان روزى مىخورند . سوره آل عمران ، آيه 169 .