« فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّه مُصِيبُها ما أَصابَهُمْ » « 1 » ، ممكن هم هست منظور از جمله « مع الداخلين » ، خصوص كفار از قوم نوح و لوط نباشد ، بلكه عموم كفار باشد ( ولى به هر حال لطف اين جمله را از نظر دور مدار ، كه مىخواهد اشاره كند : شما با همه اتصالى كه با نوح و لوط داشتيد ، امروز با ساير دوزخيان هيچ فرقى نداريد ، و اتصال و همسرى با انبيا خردلى در سرنوشت شما دخالت ندارد ) .
و اگر اين خطاب را در قالب « قيل - گفته شد » آورد ، و نيز داخلين را مطلق ذكر كرد ، براى اين بود كه به بىمقدارى آن دو زن ، و همه كفار اشاره كند ، و بفهماند نزد خدا هيچ ارزش و كرامتى ندارند ، و خداى تعالى هيچ باك و پروايى ندارد ، كه آن دو در كجا و به چه سرنوشتى هلاك مىشوند .
* ( « وَضَرَبَ اللَّه مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ . . . » ) *
بحثى كه بايد در باره جمله * ( « لِلَّذِينَ آمَنُوا » ) * داشته باشيم ، همان بحثى است كه در جمله * ( « لِلَّذِينَ كَفَرُوا » ) * داشتيم .
و در جمله * ( « إِذْ قالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ » ) * ، خداى سبحان تمامى آرزوهايى را كه يك بنده شايسته در مسير عبوديتش دارد خلاصه نموده ، براى اينكه وقتى ايمان كسى كامل شد ظاهر و باطنش هماهنگ ، و قلب و زبانش هماواز مىشود ، چنين كسى نمىگويد مگر آنچه را كه مىكند ، و نمىكند مگر آنچه را كه مىگويد ، و در دل آرزويى را نمىپروراند ، و در زبان درخواست آن را نمىكند ، مگر همان چيزى را كه با عمل خود آن را مىجويد .
و چون خداى تعالى در خلال تمثيل حال اين بانو ، و اشاره به منزلت خاصه اى كه در عبوديت داشت ، دعايى را نقل مىكند كه او به زبان رانده ، همين خود دلالت مىكند بر اينكه دعاى او عنوان جامعى براى عبوديت او است ، و در طول زندگى هم همان آرزو را دنبال مىكرده ، و درخواستش اين بوده كه خداى تعالى برايش در بهشت خانه اى بنا كند ، و از فرعون و عمل او و از همه ستمكاران نجاتش دهد . پس همسر فرعون جوار رحمت پروردگارش را خواسته ، خواسته است تا با خدا نزديك باشد ، و اين نزديكى با خدا را بر نزديكى با فرعون
هامش
( 1 ) خاندان خود را شبانه در پاسى از شب بيرون ببر ، و زنهار ، كسى متوجه رفتن شما نشود ، اما همسرت را مبر ، كه او نيز به همان عذابى گرفتار مىشود كه قوم مىشوند . سوره هود ، آيه 81 .