جناب است كه در حدود بيست و چند سوره و در سى و چند آيه نام او را برده است .
« * ( الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِيه مِنْ رُوحِنا ) * » - در اين قسمت از آيه مريم را به خاطر عفتش مىستايد ، و ستايش مريم ( ع ) در قرآن كريم مكرر آمده ، و شايد اين به خاطر رفتار ناپسندى باشد كه يهوديان نسبت به آن جناب روا داشته ، و تهمتى باشد كه ايشان به وى زدند ، و قرآن كريم در حكايت آن مىفرمايد : « وَقَوْلِهِمْ عَلى مَرْيَمَ بُهْتاناً عَظِيماً » « 1 » و در سوره انبياء هم نظير اين قصه آمده مىفرمايد : « وَالَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها فَنَفَخْنا فِيها » « 2 » .
* ( « وَصَدَّقَتْ بِكَلِماتِ رَبِّها » ) * - يعنى مريم كلمات پروردگار خود را كه به قول بعضى « 3 » همان وحى انبيا باشد ، تصديق كرد . بعضى « 4 » ديگر گفتهاند : مراد از كلمات خداى تعالى در اينجا وعده و تهديد و امر و نهى خداست . ولى اين وجه درست نيست ، زيرا بنا بر اين ، ديگر احتياج نبود نام كتب خدا را ببرد ، چون كتب آسمانى همان وعده و وعيد و امر و نهى است .
« و كتبه » - منظور از كتب خداى تعالى همان كتبى است كه شرايع خداى تعالى در آن است ، شرايعى كه از آسمان نازل شده ، مانند كتاب تورات و انجيل ، و اصطلاح قرآن هم در كتب آسمانى همين است ، و شايد منظور از تصديق كلمات پروردگارش و تصديق كتب خداى تعالى اين باشد كه مريم ( ع ) صديقه بوده ، هم چنان كه در آيه زير فرموده : « مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِه الرُّسُلُ وَأُمُّه صِدِّيقَةٌ » « 5 » .
* ( « وَكانَتْ مِنَ الْقانِتِينَ » ) * - يعنى مريم از زمره مردمى بود كه مطيع خدا و خاضع در برابر اويند ، و دائما بر اين حال هستند ، و اگر مريم ( ع ) را با اينكه زن بود ، فردى از قانتين خواند با اينكه كلمه مذكور جمع مذكر است ، بدين جهت بود كه بيشتر قانتين مردان هستند .
مؤيد اينكه قنوت به اين معنا است اين است كه قنوت به همين معنا در آيه اى ديگر ، در خصوص مريم ( ع ) آمده ، آنجا كه ملائكه به حكايت قرآن كريم مريم را ندا داده مىگويند : « يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ » « 6 » .
هامش
( 1 ) و بهتان بزرگى كه به مريم زدند ، سوره نساء ، آيه 156 .
( 2 ) و به ياد آور زنى را كه دامان خود را از آلودگى به بىعفتى پاك نگهداشت و ما از روح خود در او دميديم . سوره انبياء ، آيه 91 .
( 3 و 4 ) روح المعانى ، ج 28 ، ص 164 .
( 5 ) مسيح پسر مريم غير از فرستاده اى نبود ، فرستاده اى كه قبل از او هم فرستادگانى بودند و مادرش صديقه و راستگو بود . سوره مائده ، آيه 75 .
( 6 ) اى مريم ! براى پروردگارت قنوت و سجده كن ، و با راكعان ركوع كن . سوره آل عمران ، آيه 43 .