برايش آسانى قرار مىدهد ، يعنى شدايد و مشقتهايى را كه برايش پيش مىآيد آسان مىسازد . و بعضى « 1 » گفتهاند : معنايش اين است كه امور دنيا و آخرت را برايش آسان نموده ، يا فرجى دنيايى برايش مىفرستد ، و يا عوضى آخرتى به او مىدهد .
* ( « ذلِكَ أَمْرُ اللَّه أَنْزَلَه إِلَيْكُمْ . . . » ) *
يعنى آنچه خداى تعالى در آيات قبلى بيان كرد احكامى است كه او به سوى شما نازل كرد ، و در اينكه فرمود : * ( « وَمَنْ يَتَّقِ اللَّه يُكَفِّرْ عَنْه سَيِّئاتِه وَيُعْظِمْ لَه أَجْراً » ) * دلالتى هست بر اينكه پيروى اوامر خدا خود مرحله اى است از تقوى ، مانند اجتناب از محرمات كه آن هم مرحله اى ديگر از تقوى است ، و شايد اين دلالت براى آن باشد كه امتثال اوامر هم ملازم با اجتناب از حرام است ، و آن حرام عبارت است از ترك امتثال .
و معناى « تكفير سيئات » پوشاندن آن به وسيله مغفرت است ، و مراد از « سيئات » گناهان صغيره است ، در نتيجه تقوى تنها براى گناهان كبيره باقى مىماند ، و مجموع جمله * ( « وَمَنْ يَتَّقِ اللَّه يُكَفِّرْ عَنْه سَيِّئاتِه وَيُعْظِمْ لَه أَجْراً » ) * در معناى آيه شريفه زير مىباشد كه فرموده :
« إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً » « 2 » ، و از اين دو آيه شريفه بر مىآيد كه مراد معصوم ( ع ) هم كه در تعريف تقوى فرمود : « عبارت است از ورع از محارم خدا » همان گناهان كبيره است .
و نيز بر مىآيد كه مخالفت با احكامى كه خداى تعالى در باره طلاق و عده نازل فرموده از گناهان كبيره است چون تقوايى كه در آيه شريفه ذكر شده مشتمل بر مسائل مذكور نيز مىشود ، و ممكن نيست كه مسائل خود آيه را شامل نگردد ، پس مخالفت مذكور جزو سيئات قابل تكفير نيست ، و گرنه نظم و معناى آيه مختل مىشود .
* ( « أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ . . . » ) *
راغب در مفردات مىگويد : كلمه « من وجدكم » به معناى تمكن و مقدار توانگريتان است ، چون غنى را « و جدان » و « جدة » مىخوانند ، و بعضى قرائت كلمه « وجد » را هم به فتحه واو حكايت كردهاند هم به ضمه و هم به كسره « 3 » .
ضمير « هن » به مطلقات ، يعنى زنان طلاقى بر مىگردد ، و اين معنا را سياق تاييد
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 307 .
( 2 ) اگر از گناهان بزرگ آنچه از آن نهى شدهايد اجتناب بورزيد ، ما گناهان ( كوچك ) تان را تكفير مىكنيم ، و در مدخلى آبرومند داخلتان مىكنيم . سوره نساء ، آيه 31 .
( 3 ) مفردات راغب ، ماده « وجد » .