ليكن خود آنان براى خوشنودى خدا و به دست آوردن رضوان او آن را بر خود واجب كردند ، ولى آن طور كه بايد همان رهبانيت خود ساخته را حفظ نكردند ، و از حدود آن تجاوز كردند .
و در اين گفتار اشاره اى است به اينكه آن رهبانيتى كه ياران مسيح از پيش خود ساختند ، هر چند خداى تعالى تشريعش نكرده بود ، ولى مورد رضايت خداى تعالى بوده .
* ( « فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ » ) * - اين آيه اشاره است به اين كه آنها مانند امتهاى رسولان سابق هستند ، برخى مؤمنند و بر اساس ايمان خودشان ماجورند و بيشتر آنها فاسقند ، و غلبه با فسق است .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَآمِنُوا بِرَسُولِه يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِه . . . » ) *
در اين آيه كسانى را كه ايمان آوردهاند امر مىكند به تقوا و به ايمان به رسول ، با اينكه اين اشخاص دعوت دينى را پذيرفتهاند ، و قهرا به خدا و نيز به رسول ايمان آوردهاند ، پس همين امر مجدد به ايمان به رسول دليل بر اين است كه مراد از اين ايمان ، پيروى كامل و اطاعت تام از رسول است ، چه اينكه امر و نهى رسول مربوط به حكمى از احكام شرع باشد ، و چه اعمال ولايتى باشد كه آن جناب بر امور امت دارد ، هم چنان كه در جاى ديگر فرمود : « فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً » « 1 » .
پس ايمانى كه در آيه مورد بحث بدان امر شده ايمانى است بعد از ايمان ، و مرتبه اى است از ايمان ، بالاتر از مرتبه اى كه قبلا داشتند ، و تخلف از آثارش ممكن بود ، مرتبه اى است كه به خاطر اينكه قوى است اثرش از آن تخلف نمىكند ، و به همين مناسبت فرمود :
* ( « يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِه » ) * ، و كفل به معناى حظ و نصيب است پس كسى كه داراى اين مرتبه بالاى از ايمان باشد ثوابى روى ثواب دارد ، هم چنان كه ايمانى روى ايمان دارد .
بعضى « 2 » از مفسرين گفتهاند : مراد از دادن دو كفل از رحمت ، دادن دو أجرى است كه به اهل كتاب هم وعده اش داده ، گويا فرموده به شما هم دو اجر مىدهد ، همان دو اجرى كه به مؤمنين اهل كتاب وعده داده بود ، چون شما هم در ايمان آوردن به رسولان گذشته خدا و
هامش
( 1 ) نه ، به پروردگارت سوگند ، ايمان نخواهد آورد ، مگر وقتى كه تو را در مشاجراتى كه بينشان واقع مىشود حاكم بدانند ، و چون حكم كردى به هيچ وجه در دل ناراحت نشوند ، و بلكه به طور كلى تسليم باشند . سوره نساء ، آيه 65 .
( 2 ) روح المعانى ، ص 193 .