يمين تقريبا تكرارى مىبود ) .
دليل دوم اين است كه : نسخ در مورد احكام است ، كه ممكن است حكمى از احكام تا مدتى موقت مصلحت داشته باشد ، و بعد از آن مدت حكمى ديگر آن را نسخ كند ، و اما خبر دادن از يك جريان و يا يك داستان چيزى نيست كه نسخ بپذيرد ، و آيات مورد بحث دارد از آينده سابقين و اصحاب يمين خبرهايى مىدهد ، اينجا چه جاى نسخ است ؟ « 1 » .
بعضى « 2 » ديگر از اين اشكال پاسخ دادهاند كه : ممكن است روايت را حمل كرد بر اينكه وقتى اصحاب ، آيه اولى را كه بين اولين و آخرين فرق مىگذاشت شنيدند ، گمان كردند امت اسلام همچنين وضعى دارند ، يعنى اصحاب يمين از اين امت اندكى از ايشان است ، در نتيجه رستگاران به بهشت در اين امت كمتر از بهشتيان در امتهاى گذشته است ، لذا آيه شريفه * ( « ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ » ) * نازل شده ، اندوه آنان را از بين برد ، و اينكه در حديث آمده كه آيه بعدى آيه قبلى را نسخ كرد ، منظورش همين بوده كه آيه دوم آن پندارى را كه مسلمانان نامبرده از آيه اول داشتند از بين برد .
ليكن خواننده عزيز توجه دارد كه حمل مذكور هيچ شاهد و دليلى در لفظ آيه ندارد ، علاوه بر اين ، لفظ آيه با آن منافات دارد ، و مخصوصا اينكه حمل كردند نسخ را بر ازاله پندار ، عبارت خود حديث آن را تحمل نمىكند ، حال روايت اولى هم مخصوصا از جهت ذيلش حال همين روايت است .
و در مجمع البيان در ذيل آيه * ( « يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ » ) * مىگويد در معناى ولدان اختلاف است ، بعضى گفتهاند همان فرزندان اهل دنيا هستند ، كه ( به خاطر كوچكى سن ) نه حسناتى دارند تا مستقلا براى خود پاداشى داشته باشند ، و نه گناهانى تا عقاب شوند ، ناگزير اين پست را به آنان محول كردهاند .
آن گاه مىگويد : از رسول خدا ( ص ) هم روايت شده كه وقتى پرسيدند اطفال مشركين در آخرت چه وضعى دارند ؟ فرمود : خدمتگزاران اهل بهشتند « 3 » .
مؤلف : اين روايت را الدر المنثور هم از حسن نقل كرده ، ليكن روايتش ضعيف و غير قابل اعتماد است « 4 » .
هامش
( 1 ) تفسير كشاف ، ج 4 ، ص 459 .
( 2 ) روح المعانى ، ج 27 ، ص 135 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 216 .
( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 155 .